KİTAPLAR ARASINDA

Ağustos 2006 - Yıl 95 - Sayı 228

 

         

OSMANLI-TÜRK MODERNLEŞMESİ (1900-1930)

François GEORGEON

Osmanlı-Türk Modernleşmesi(1900-1930), François Georgeon’un Osmanlı İmparatorluğu’nun sonu ve Türkiye Cumhuriyeti’nin başlangıç döneminde “Türk milliyetçiliğinin gelişimi ve ulusal Türk Devleti’nin kuruluşu” üzerine 1980 ile 1994 yılları arasında yayımlanmış seçme makalelerinden oluşuyor. Osmanlı ve modern Türkiye üzerine yaptığı çalışmalar ile tanınan Fransız yazarın eseri, Ali Berktay’ın çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları’ndan çıktı.

Türk ulusunun “asıl doğuş anı”nın 19. ve 20. yüzyıllar dönemecinde “bir avuç insanın ‘ulusça’ düşünmeye başladığı an” olduğunu iddia eden yazar; bu bir avuç insanın (özellikle Ahmed Mithat, Yusuf Akçura, Ahmed Ağaoğlu ve Ziya Gökalp) örgütlenmelerini, fikirlerinin gelişimini, düşlerini ve yeni ulus projesinin ekonomi düzleminde harekete geçirilmesini irdeliyor.

“Kemâlist Dönemde Türk Ocakları” başlıklı makale, Türk Yurdu okurlarının yakın ilgisini çekecek nitelikte. Türk Ocaklarının Kurtuluş Savaşı’ndan sonra yeniden doğuşu, gelişimi, yapılanması, iktidarla ilişkileri ve nihayet 1931’de kapatılmasına varan süreç detaylı bir şekilde inceleniyor. Yazara göre, o dönemde Ocakların lağvedilmesi, siyasi iktidarın onlara yönelik politikasının bir sonucu idi: “Onlara dayanma ihtiyacını hissettiği bir dönemde dizginlerini serbest bıraktıktan sonra, 1927-28’de denetime başlamış, 1931’de de onları yutmuştu. Bu son dönemde Cumhuriyet Halk Fırkası ülkede kimseyle paylaşmayacağı bir otorite kurmak istiyordu ve Türk Ocakları bir ölçüde Fırka ile rekabet ediyordu…”

         

OSMANLI’DA DEĞİŞİM, MODERNLEŞME ve ULUSLAŞMA

Kemal H. KARPAT

                İmge Kitabevi Yayınlarından Dilek Özdemir’in çevirisiyle çıkan kitapta, Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa’da yaşanan değişikliklere ayak uydurma çabası değişim, modernleşme ve uluslaşma kavramları açısından inceleniyor.

Osmanlı İmparatorluğu’nun son yüzyıllarında kendine özgü karmaşık sosyal yapılanmasında gerçekleştirmeye çalıştığı reformlar; dış ticaretin artması ile bu artıştan kaynaklanan ekonomik altyapıyı değiştirme çabalarında karşılaşılan iç ve dış engeller; İmparatorluğun çoklu etnik yapısı ve ulusçuluk hareketlerinin yarattığı çözülme karşısında yaşanan gelişmeler, bütün bu sorunlara ve gelişmelere bir yanıt olarak ortaya çıkan modernleşme hareketi, yazarın zengin birikimi ve nesnel yaklaşımıyla irdeleniyor.

                Eser, Osmanlı İmparatorluğu’nun sancılı dönemi atlatamama nedenleri, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulma süreci, XIX. yüzyılda ve XX. yüzyıl başlarında yaşanan sosyal ve ekonomik değişim gibi pek çok konuda, okurun zihnindeki soruları aydınlatacak zengin bir bilgi birikimini aktarıyor.

 

AVRUPA TÜRKİYESİ’Nİ KAYBIMIZ/RUMELİ’NİN ELDEN ÇIKIŞI

Yılmaz ÖZTUNA

                93 Harbi ve Balkan Harbi neticesinde Rumeli’nin elimizden çıkışının hazin öyküsünü anlatan, Türkiye tarihinin belki de en trajik dönüm noktasına, batı sınırının Tuna ve Adriyatik’ten Meriç çizgisine çekilişine ışık tutan eser, Babıali Kültür Yayıncılığı tarafından okuyucunun ilgisine sunuluyor.

550 yıllık vatanı terkediş demekti Rumeli’nin kaybı; yüzbinlerce Türk’ün Anadolu’ya göçü demekti, kalanlara uygulanan mezâlim demekti... Vaktiyle İmparatorluğa bağlı birer eyalet olan Balkan devletleri, 20. yüzyılın başlarında Osmanlıya saldırmaya cüret edebiliyordu; yazık ki, asırlardır cihânı titreten ama 93 Harbinin yorgunluğu ve iç çekişmeler sebebiyle mecâlsiz kalan Osmanlı, Avrupalı ağabeylerinin şımarttığı bu devletçiklere bile güç yetiremez olmuştu artık!

 İttihatçılara duyduğu tepkiyi -abartılı biçimde- neredeyse tüm sayfalara yansıtan yazar, Rumeli Türklüğünün sona erişinin tüm vebâlini -belki de haklı olarak- İttihatçılara yüklüyor ve onlarla âdetâ bir târihî hesaplaşmaya girişiyor. Ve Sadrazam Tal’ât Paşa’nın 1917’de II. Abdülhamid’in huzuruna çıkıp da, bir zamanlar tahttan indirdiği Sultan’dan duyduğu itap ve ibret dolu konuşmaya yer verilen bölüm ile nihayetlendiriyor kitabını.

 

BALKAN EKONOMİLERİ (1800-1914)/ KALKINMASIZ EVRİM

Mıchael PALAIRET

Sabancı Üniversitesince Ayşe Edirne’nin çevirisiyle yayımlanan eserde, Mıchael Palaıret, Osmanlı İmparatorluğu içinde yer alan ve daha sonra sırasıyla bağımsızlıklarını kazanan Balkan devletlerinin 1800-1914 yılları arasındaki kalkınma süreçlerini ve ekonomik yapılarını inceliyor.

Kitap iki ana bölümden oluşuyor: 1790-1878 yıllarını kapsayan birinci bölümde Sırbistan dışında kalan bölgelerin ekonomik, politik, sosyal ve sınıfsal yapısı; ikinci bölümde ise Bulgaristan ve Bosna’nın Osmanlı yönetiminden çıktıkları 1878-1914 döneminde Balkanların ekonomik kalkınması karşılaştırmalı olarak irdeleniyor.

19. yüzyıldan itibaren bağımsızlıklarını kazanan Balkan ülkelerindeki ekonomik kalkınma sürecinin Osmanlı dönemine oranla daha düşük bir seviyede gerçekleştiğini iddia eden yazar, bu çalışmasıyla Osmanlı yönetiminin ekonomik kalkınmayı yavaşlatıcı bir faktör olmanın tam aksine, ekonomik gelişmeye daha fazla imkân tanıdığını ortaya koyuyor.

 

IRAK’TA TÜRKMEN GERÇEĞİ

Erşat HÜRMÜZLÜ

Bu kitap, iki noktayı öne çıkarmaktadır. Birincisi, bazı kesimlerin inkâr etmeye kalkıştıkları Türkmen Gerçeği’nin ortaya çıkarılması ve yüzyıllardan beri Irak’ta yaşayan Türkmenlerin, kendi vatanlarında hür ve haysiyetli bir şekilde yaşama isteklerinin ilanıdır.

İkincisi, çok uluslu bir ülkede yaşamanın zaaftan ziyade güç kaynağı oluşunun açıklanması ve bu yönde bütün hayırlı çalışmaların hür, demokratik, çoğulcu ve parlamenter bir vatan için birleşmesi zaruretidir.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin içerdiği prensipler doğrultusunda, insan haysiyetinin sürekli olarak saygı görmesi ve insan haklarının çoğunluk, azınlık hesaplarıyla ölçülmemesi gerektiği gerçeğidir.

Bu eserin Irak Türkmenlerini tanıtması ve yıllar yılı çektikleri acıların tekrar yaşanmaması yolunda atılacak adımların desteklenmesi için katkı sağlamasını ümit ediyoruz.

 


Türk Yurdu Ağustos 2006
Türk Yurdu Ağustos 2006
Ağustos 2006 - Yıl 95 - Sayı 228

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele