Azınlıkların ve Yabancıların Aldığı Türkçe Adlar ve Soyadları Sözlüğü

Ağustos 2009 - Yıl 98 - Sayı 264

        Türker Acaroğlu, çok çalışkan, gayretli ve verimli bir kişi. Çok değişik alanlardaki pek çök araştırma ve eserin yazarı: Birçok bibliyografya, biyografya, sözlük çalışması var. Onu, soyadına uygun, acar biri olarak niteleyebiliriz.

         

        1915 doğumlu: yani 94 yaşında. Fakat hâlâ yorulmadan eser vermeyi sürdürüyor. Başlıkta adı geçen son kitabı 2009 tarihli. Bu Acaroğlu’yu alkışlamamız gereken bir durum.

         

        Türker Acaroğlu’nun uzun adlı bu kitabı, araştırmaya dayanan ansiklopedik bir çalışma. Kendisi, ağırlıklı olarak Osmanlı coğrafyasında yaşayan Ermeniler, Rumlar ve Yahudiler ile yabancıların taşıdıkları Türkçe veya Türkçe kökenli adları araştırmış ve belirlemiş. Bununla da kalmayarak belirlediği adları taşıyan 2000 kişi üzerine özgeçmişlerine ve dil bilimine dayalı bilgiler derlemiş ve bunları, her birinin adı altında vermiş.

         

        Kitapta adı bulunanlara ilişkin abece sıralı ansiklopedik bilgilerden başka, ‘Tarihte Türk-Ermeni ilişkileri’, ‘Tarihte Türk-Yunan ilişkileri’, ‘Tarihte Türk-Yahudi ilişkileri’, ‘Azınlıklar ve yabancılar, Türkçe ad ve soyadlarını ne zaman, nasıl ve neden aldı’, ‘Türk Soyadı Yasası’ alt başlıkları ile sunulan ayrıntılı bir “Giriş” de var. Eserin arka kapağında da şu bilgiler yer alıyor:

         

        Kanunî Sultan Süleyman; ‘Bırakalım, bezirgânlığı gayr-ı Müslimler yapsın’ demişti, böylece, önemli bütün ticaret ve zanaatımız Yahudi, Ermeni ve Rumların ellerine bırakılmıştı. Gerilemeye başladığımız dönemlerden Cumhuriyete değin bu durum böylece sürüp gitmiştir.

         

        Özbeöz Hıristiyan olan Yunanlılar / Rumlar ve Ermeniler ile Musevî dininden olan Yahudiler, yüzyıllarca Osmanlı yönetiminde yaşamış olan Romenler ve Sırp / Hırvatların birçoğu Türkçe ad ve soyadı taşır. Eski Türk kavimleriyle iç içe yaşamış, şimdi de Tatarlar, Çuvaşlar, Yakutlar, vb. gibi Türk soylu halklarla bir arada ya da komşu olarak oturmakta olan Rusların birçoğu Türkçe ad, özellikle soyadı kullanır. Bunlar Türkçe adlarına sıkıca sahip çıkar, onları kendi ana dillerindeki adlar ve soyadlarıyla değiştirmek istemezler: ‘Bunlar bize atalarımızın yadigârıdır’ derler.

         

        Azınlıkların küçük adlarının çoğu Hıristiyan ya da Musevî dininin peygamberlerinden ya da ermişlerinden gelir, ama takma adlar ve soyadları kişinin geçmişini, zanaatını (sanatını), doğum yerini ya da kimi özelliklerini yansıtır”.     

             

        Kitapta yalnızca Türkçe ad ve/ya soyadı taşıyan kişilere ilişkin bilgilere yer verilmiyor; azınlıklarca yayımlanan Türkçe adlı gazete ve dergiler de tanıtılıyor. Ayrıca, Türkçe soyadlarından sonra, onu taşıyanların anadilindeki “oğlu”, “kızı” anlamına gelen veya nereli olduğunu gösteren -ev, -ov, -ciç, -zi, -nis, -viç, -ova, -giç, -zade, -jiç, -is, -yan gibi ekler taşımaktadır. Bunlar soyadından sonra, bir küçük çizgi ile ayrılan açık harflerle gösterilmektedir: Aslan-yan, Berber-ova, Karagün-is gibi. Türkçe olan soyadında, Türkçe ‘-oğlu’ ekini kullananlar da var: Ürgüplü-oğlu.  

         

        Azınlıkların ve yabancıların aldığı Türkçe adlar ve soyadları sözlüğü / M. Türker Acaroğlu. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2009. (Araştırma-İnceleme Dizisi: 302) ISBN 978-975-255-249-4 kimliği ile yayımlanmış olan eser 288 sayfa. Güzel bir kapak içinde sunulmuş. Ancak, kapakta, eser adındaki “soyadları” sözcüğü “soyadlar” biçiminde verilmiş).

         

        Eserin, iki bin kişinin adları ile ilgili tanıtıcı, ansiklopedik bilgi vermesi, ona araştırmacılar için kılavuzluk niteliği de kazandırmaktadır. Özellikle azınlıklar üzerine araştırma yapacak olanlar bu kitapta verilen bilgilerden çok yararlanabilirler.

         

        


Türk Yurdu Ağustos 2009
Türk Yurdu Ağustos 2009
Ağustos 2009 - Yıl 98 - Sayı 264

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele