Türkiye’nin Gururu “Büyük Öğrenci Projesi

Nisan 2009 - Yıl 98 - Sayı 260

        Türkiye büyük bir tarihi mirasa ve sorumluluğa sahip bir ülkedir. Tarih boyunca geniş bir coğrafyada medeniyetler kurmuş, farklı topluluk ve kültürlerle etkileşim içinde olmuştur. Bugün tarihteki bu yaşananların izleri hala canlılığını sürdürmektedir. Soğuk savaştan sonraki dönemde bu canlılık dikkat çekecek şekilde artmıştır. Türkiye’nin önünde yeni bir pencere açılmıştır. Balkanlar’dan Doğu Türkistan’a kadar uzanan bölgelerde yaşayan Türk ve akraba toplulukların yüzü bize dönmüştür.

         

        Dünyada söz sahibi olan ülkeler, dış dünyada olup bitenlere kayıtsız kalamazlar. Türkiye de tarihte oynadığı rol bakımından söz sahibi ülkeler arasındadır. Büyük ülke olmanın getirdiği sorumluluklar vardır. Yerine getirilmesi gereken roller vardır. Bunları içinde yaşadığınız şartlar bazen kendiliğinden zorlar. Soğuk savaştan sonraki dönemde ortaya çıkan manzara Türkiye’yi büyük devlet olarak oyuna katılmaya adeta zorlamıştır. Kendi sınırları dışında gelişmekte olan olaylara duyarsız kalamamıştır.

         

         Dünyadaki büyük devletlerin kendi etki alanlarında yaptıkları barışçıl icraatların başında eğitim alanındaki işbirliği gelir. Büyük ülkelerin diğer topluluklarla iyi ilişkiler sürdürmek için kullandıkları en önemli yöntem burslu öğrenci okutmaktır. Bu aynı zamanda milletlerarası medeniyet yarışı, bilimsel ve kültürel alış verişle birlikte dışa açılma faaliyetidir. Türkiye hem bu anlamda, hem de tarihî sorumlulukları çerçevesinde dost ve kardeş topluluklardan öğrenci getirerek onların Türkiye’de öğrenim görmelerini temin etmektedir.

         

        Ülkemizin sınırları dışındaki Türk ve akraba topluluklarına ilgisi yeni başlamış değildir. Romanya’da Büyükelçi olarak 1931–1944 yılları arasında görev yapan Hamdullah Suphi Tanrıöver, Atatürk’ün direktifleriyle Türkiye’den seksen ilkokul öğretmenini bu bölgeye götürmüş; oradan da Türkiye’ye yüz öğrenci getirmiştir. O yıllarda Gagavuz Türklerinin yaşadığı bölge Romanya’ya bağlıydı. Yine Atatürk’ün direktifleriyle 1937 yıllında başta Doğu Türkistan Vakfı Genel Başkanı Emekli Tuğgeneral Mehmet Rıza Bekin olmak üzere bir kısım öğrenci Afganistan üzerinden Türkiye’ye getirilmiştir. Bu öğrencilerden gerek Gagavuz gerek Doğu Türkistan Türklerinden büyük bir kısmı çok önemli görevler ifa etmişlerdir.

         

        Cumhuriyet zor şartlar altında kurulmasına ve misak-ı milli sınırlarına çekilmek zorunda kalmasına rağmen, dünyadaki ortak kültür ve soy birliğine sahip topluluklara duyarsız kalmamıştır. Ülke şartlarına ve dünya konjonktürüne bağlı olarak çoğu zaman uzak durmak mecburiyetinde kalması bu konuda ilgisiz olduğunu göstermez. Zaten demir perdenin ortadan kalkmasıyla ortaya çıkan yeni durumda hemen hareketlenme başlamıştır. Her alanda işbirliği yolları aranırken, hemen atılan adımlardan birisi “Büyük Öğrenci Projesi” olmuştur.

         

         

         

        Büyük Öğrenci Projesi’nin Çıkış Noktası

         

        Türk cumhuriyetleri ile Türk ve akraba toplulukları, uzun yıllar Türkiye’den ve birbirlerinden uzak, çeşitli baskı ve yabancılaştırma uygulamalarına maruz kalmışlardır. Bu süre içinde maddî ve manevî tahribata uğradılar. İletişim imkânlarından da mahrum kaldıkları için ortak değerler de zarar gördü.

         

        Bahse konu olan Türk ülkeleri, tarihî dönüm noktası sayılan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin 1991 yılında dağılmasından sonra, yeni bir sürece girildi. Bu süreçte yeni şartlarla yeni imkân ve fırsatlar ortaya çıktı. Millî istiklâline kavuşan bu ülkeler, kendi kaderlerini tayinle kendi istikbâllerini de kurma yoluna girdiler. Bu şartlarda kendi ayakları üzerinde durma çabasına giren Türk cumhuriyetleri ile Türk ve akraba toplulukları, birer millî devlet olmak için gereken içtimaî, iktisadî, kültürel ve eğitim sahalarında gerekli alt yapıdan mahrum bulunmaktaydılar.

         

        Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve akraba topluluklarının başta eğitim olmak üzere birçok ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için Türkiye’nin her sahada acilen yardım elini uzatması gerekiyordu. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, bu şartları değerlendirerek üzerine düşen tarihî görevi yerine getirdi.

         

         

         

        Büyük Öğrenci Projesi’nin Gayesi

         

        Bu proje, Türkiye’nin kardeş ülke ve topluluklarla ortak değerlerimizi yenileyerek kaynaşmayı tesis etmek ve onlara her türlü desteği sağlaması amacıyla 1992 yılında başlatılmıştır. Dolayısıyla büyük hayatî önemi haizdir.

         

        Ayrıca stratejik öneme sahip olan bu faaliyet, özellikle başladığı tarihten itibaren Büyük Öğrenci Projesi’nin etki alanı genişleyerek yeni hedeflere yönelmiştir.

         

        Bu proje, Türk cumhuriyetleri ile Türk ve akraba topluluklarının eğitim düzeylerini arttırmak, yetişmiş insan gücü ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olmak, Türkiye dostu bir nesil yetiştirmek ve Türk dünyası ile kalıcı bir kardeşlik ve dostluk köprüsü kurmak gibi amaçlar taşımaktadır. Türkiye’nin Türk dünyasına yönelik olarak yürüttüğü en büyük ve en önemli projelerinin başında gelmektedir.

         

         

         

         Türkiye’de Halen Yürütülen Yabancı Uyruklu Öğrenci Getirme Projeleri

         

        ¨ Devlet Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı,  Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu’nun birlikte organizasyonu ile 2922 sayılı kanun çerçevesinde Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Topluluklarından Öğrenci Getirme Projesi (Büyük Öğrenci Projesi).

         

        ¨ Millî Eğitim Bakanlığı Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü koordinesinde yürütülen ve kültür anlaşmalarıyla kültürel değişim programları burslusu öğrenciler.

         

         

        ¨ Diyanet İşleri Başkanlığı koordinesinde yürütülen Uluslararası İlahiyat Projesi’yle Türk Cumhuriyetleri, Türk ve Müslüman topluluklarının bulunduğu ülkelerden ilahiyat fakültelerine getirilen burslu öğrenciler.

         

        ¨ İslâm Kalkınma Bankası burslusu öğrenciler.

         

         

        ¨ TÜBİTAK, TİKA ve diğer bazı kurum ve kuruluşların mahdut sayıdaki bursuyla okuyan öğrenciler.

         

         

         

        Büyük Öğrenci Projesi Çerçevesinde Yapılan Çalışmalar

         

        Projenin başladığı 1992–1993 öğretim yılında bu ülke ve topluluklardan 3000’i orta öğretim öğrencisi ve 7000’i yüksek öğrenim öğrencisi olmak üzere toplam 10.000 öğrenci devlet burslusu olarak ülkemize getirilmişlerdir.

         

        Büyük Öğrenci Projesi’ne genel olarak bakıldığında, Türkiye, 1992–2008 yılları arasında 41.407 burs tahsis etmiştir.

         

        Büyük Öğrenci Projesi kapsamında Mart 2009 tarihi itibariyle 5685 öğrenci ülkemizde devlet burslusu olarak lisans ve lisansüstü seviyede öğrenim görmektedir. Yine aynı tarih itibariyle 8143 öğrenci lisans ve lisansüstü programlarından mezun olmuştur. Ayrıca, 1004 orta öğrenim öğrencisi de ortaokul veya liseden mezun olmuşlardır. 2009–2010 öğretim yılı için ise 1.500 kontenjan tahsis edilmiştir.

         

         

         

        Büyük Öğrenci Projesi Kapsamındaki Ülke ve Toplulukların İlgisi

         

        Projenin başlangıcından bugüne kadar, ilgili ülke ve toplulukların gitgide artan bilgilenmeyle orantılı olarak ilgileri de artmaktadır. Özellikle Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Azerbaycan gibi kardeş ülkelerin ilgilerinin artmasıyla birlikte problemler daha kolay çözülür hâle gelmiştir. Bu ilgi kendini, hem resmî çerçevede hem de kamuoyunda yükselen bir prestijde göstermiş hem de talep artmasına yol açmıştır. Şimdi bize düşen, bu seviyeye gelmiş başarılı bir projenin ufak tefek aksayan yönlerini bahane ederek moral bozmak değil; daha rasyonel projelerle desteklemektir. Gerek sivil toplum kuruluşları gerekse medya, bu noktada yeniden düşünmelidir.

         

         

         

        Büyük Öğrenci Projesi’nin Kapsamı

         

        Büyük Öğrenci Projesi kontenjanları 57 ülke ve topluluğu kapsamaktadır.

         

        Bu çerçevede, Belarus, Bulgaristan, Kosova, Moldova, Gagavuz Yeri, Romanya, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Litvanya, Ukrayna, Kırım, Makedonya, Sancak, Batı Trakya, Hırvatistan, Karadağ, Polonya, Moğolistan, Tacikistan, Tataristan, Kabartay-Balkar, Karaçay-Çerkez, Çuvaşistan, Başkurdistan, Saha (Yakut), Dağıstan, Kalmukya, Tuva, Altay, Adıgey, Buryat, Gürcistan, Afganistan, Irak’ı sayabiliriz.

         

         

         

        Sonuç

         

        Türkiye Cumhuriyeti’nin ilgili Devlet Bakanlığı’na bağlı olarak 21 ilde “Mahallî heyetler” faaliyet göstermektedir. Mahallî heyetler, düzenli bir şekilde iki ayda bir raporlarını Bakanlığa iletmektedirler. Devlet Bakanlığı, bir vali yardımcısı başkanlığında oluşan mahallî heyetlerle sürekli irtibat halinde bulunmaktadır. Büyük Öğrenci Projesi kapsamındaki bütün problemlerin çözümü için çaba sarf edilmektedir.

         

        Türkiye’nin yıllardan beri büyük bir fedakârlıkla yürüttüğü bu proje, Devletimizin önemle üzerinde durduğu hedeflere ulaşmaya yöneliktir. 21 ilde yüksek öğrenim gören misafir öğrencilerimize hamiyetperver vatandaşlarımızın katkısı ise emsalsizdir.

         

        Bu proje, öğrencilerimizin okudukları illerin valilikleri, Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu ve Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu çalışanlarının fedakâr gayretleri neticesi bugünkü konumuna gelmiştir.

         

        Bu tür sosyal projelerde önemli olan kemiyet değil keyfiyettir. Yani sayıdan ziyade kalite önemlidir. Mühim olan hedeflenen amaca varılıp varılamadığıdır. Bu açıdan bakıldığında bugün, başta Türk cumhuriyetleri olmak üzere söz konusu ülke ve topluluklar, kendi ayakları üzerinde durabilme noktasındadırlar. Bu kardeş ülkelerin eğitim alanındaki eksikliklerini bizim üniversitelerimizden mezun öğrenciler tamamlamışlardır. Her alanda yetişmiş insan gücü olarak Türkiye’mizden giden öğrenciler görevlendirilmiştir. Türkiye dostu genç bir nesil yetiştirilmiş ve Türkiye ile Türk dünyası arasında kalıcı bir dostluk köprüsü oluşturulmuştur.

         


Türk Yurdu Nisan 2009
Türk Yurdu Nisan 2009
Nisan 2009 - Yıl 98 - Sayı 260

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele