“(Kök) Türk Harfli Yazıtların İzinde”

Şubat 2009 - Yıl 98 - Sayı 258

                   Eski Türk Yazıtları ya da Orhun Yazıtları / Orhun Âbideleri adını verdiğimiz ilk Türk yazıtları, Johan von Strahlanberg adlı İsveçli subay tarafından bulunup, Danimarkalı W. Thomsen ve Alman aslılı Rus bilgini V. Radloff tarafından okunduktan sonra, dünyanın pek çok Türkoloji merkezi tarafından incelendi, yeniden okundu, yanlış okunduğu iddia edilen kelime ve kelime grupları üzerine onlarca makale yazıldı, bildiri sunuldu.

         

                 Köktürkçede kullanılan sözcüklerden: budun / bodun, Költigin /Kültigin, Küliçor /Köl İç Çor,  Tınyukuk / Tunukuk-Tunyukuk vb. gibi sözcüklerin fonetik tartışmaları yapıldı.

         

                 Türkiye’de yazıtlar, yazıtların dili, söz dizimi, grameri, grafik özellikleri vb. konularda çalışan bilim adamlarının sayısı oldukça fazladır.  Bunların adları, alfabetik olarak şöyledir:

         

                 Halil Açıkgöz, Doğan Aksan, Cengiz Alyılmaz, Oktay Aslanapa, H.N. Atsız, F. Sema Barutçu-Özönder, Ahmet Caferoğülu, , Saadet Çağatay, Yaşar Çoruhlu, Sencer Divitçioğlu, Nejat Diyarbekirli, İsmail Doğan, Ahmet Cevat Emre, Ahmet Bican Ercilasun, Muharrem Ergin, Emel Esin, Efrasiyap Gemalmaz, Saadettin Gömeç, Neriman Görgünay, Baybars Gülensoy, Tuncer Gülensoy, Gürer Gülsevin, Mustafa Kafalı, Turgay Kürüm, Kâzım Mirşan, Hüseyin Namık Orkun, Bahaeddin Ögel, Ali Öztürk, Osman Fikri Sertkaya, Hatice Şirin-User, Ahmet Taşağıl, Şinasi Tekin, Talât Tekin, Semih Tezcan, Osman Nedim Tuna.          

         

                 Cengiz Alyılmaz, 1966 doğumlu genç bir bilim adamı. Türkiye’de sayıları çok az olan Körktürkçe uzmanlarından birisi…. Köktürkçeyi yazıtların dili ile konuşabilen, yazıtları parmakları ile dokunarak okuyabilen, Moğolistan, Kırgızistan ve Kazakistan coğrafyalarındaki eski Türk yazıtlarını görmüş, onları yakından incelemiş ve tozlarını topraklarını fırça ile temizlemiş, yıkamış; sıcak estampaj ile kopyalarını çıkarmış; video kamera ve fotoğraf makinesi ile çekimlerini yapmış Köktürk yazıtları ve Köktürkçe uzmanıdır.

         

                Alyılmaz’ın çoğu Köktürkçe ile ilgili 21 kitabı, 50 makalesi, 7 çevirisi, 55 bildirisi, 38 radyo ve TV konuşması var. Kırk iki yıllık genç hayatına şimdiden bu kadar eser ve makale-bildiri sığdırmış. Tanrı sağlık versin, daha nicelerini de yazıp çizecek.

         

                Alyılmaz, 2005 yılında  “Orhun Yazıtlarının Bugünkü Durumu” (Ankara) adlı büyük boy eserini yayımlamış, bu eseri ile de ‘Doçent’ unvan ve pâyesini almıştı. Bu kez yayımladığı “(Kök)Türk Harfli Yazıtların İzinde” adlı eseriyle de doçentliğinin ilk eserini sundu. Esere bir ‘Sunuş’ yazan Köktürk yazıtlarının tanınmış uzmanı Prof. Dr. Dmitri D. Vasilyev, “Dr. Cengiz Alyılmaz tarafından okuyuculara sunulan bu kitap son zamanlarda yayımlanan eserler içersinde özel yere ve öneme sahiptir. Alyılmaz, son 10 yıldan beri eski Türk yazıtlarını elektronik ortama aktarmakta ve bu yazıtların epigrafik belgelemelerini dijital fotogrametri tekniğiyle gerçekleştirmektedir. Türk yazıtlarını araştırıp inceleyen ve yaklaşık 20 yıldan beri de Türk tekstolojisinde ve paleografisinde  ‘nicel yöntemler’in  kullanılşmasının gerekliliğini savunan birisi olarak bu durum beni ziyadesiyle mutlu etmiştir. Çünkü nicel yötemlerle (özellikle de dijital fotogrametri yöntemiyle) yazıtların yalnız tekstolojik ve paleografik değil; görsel, sanatsal, kültürel ve tarihî değerleri de ilgi çekici şekilde sunulmaktadır.” Diyerek, bu eserin önemine dikkat çekmektedir.

         

               Eserin III. Sayfasında “Yüzyılların Taş Belleğinde İz Bırakanlara…” notu ile ithaf edilenlere saygı ifadesi yer almakta. Aynı sayfanın altında hem Köktürk harfleri hem de Latin harfleri ile ‘Meşedihanım Nemet’in şu dörtlüğü düşülmüş:

         

                                      “Var idim izim galdı

                                      Od idim közüm galdı

                                      Asrın daş yaddaşında

                                      Menim bir sözüm galdı”

         

               192 sayfalık bu önemli eser iki ana bölümden oluşmaktadır.

         

               1. GİRİŞ: (Kök)Türk yazısı ve (Kök)Türk Harfli Yazıtlar (s. 1-76).

         

               2. (Kök)Türk Harfli Yazıtların Epigrafik Belgelemelerinde Uygulanacak Yöntemler ve Teknikler (s. 78-171)

         

               3. Sonuç ve Öneriler (s. 172-176).

         

               Bibliyografya (s. 197-192) [Köktürkler, Köktürk Yazıtları ve Köktürkçe üzerine yapılmış yayınlardan oluşan zengin bir bibliyografya.]

         

         

               Eserin en önemli özelliği, zengin bir anıt, balbal, kaya ve duvar resimleri koleksiyonunun bir araya getirilmesidir. Alyılmaz, yaptığı özel çalışmaların belgelerini de kare kare fotoğraflayarak okuyucunun bilgisine sunmuş.

         

               Her Türkolog’un kütüphanesinde bulunması gereken bu eseri ortaya koyan genç meslektaşım Doç. Dr. Cengiz Alyılmaz’ı kutluyor, daha nice eserleri kaleme almasını diliyorum.

         

                                                                                                                   


Türk Yurdu Şubat 2009
Türk Yurdu Şubat 2009
Şubat 2009 - Yıl 98 - Sayı 258

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele