Türk Ocakları - Milli Eğitim Bakanlığı İlişkileri - 1

Şubat 2009 - Yıl 98 - Sayı 258

                      Bu sayıdan itibaren başta Türk Ocakları olmak üzere Türk milliyetçiliği ile ilgili bazı vesikaları neşrederek hem araştırmacılara kaynak temin etmek hem de geçmişin penceresinden günümüze bakarak zihniyet ve idrakimizdeki müspet ve menfi değişiklikleri ortaya koymak istiyoruz.

         

                       Bilindiği gibi Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran sivil ve asker kadroların büyük ekseriyeti Osmanlı Devleti’nin gerileme döneminin son demlerinde kurulan Türk Ocakları’nın çatısı altında yetişmiştir. Türk milliyetçiliği gerçekçi ve çağdaş bin anlayışla yeniden yorumlanmak suretiyle devletin temel ideolojisi haline getirilmiştir.

         

                       Türk milliyetçiliğinin cumhuriyet döneminde çatı teşkilatı ve döneminin en büyük sivil toplum teşkilatı Türk Ocağı’dır. Devletle aynileşmenin en belirgin delili olarak 1924 yılı genel kongre delege listesi gösterilebilir. Kongreye iştirak eden 62 şube delegesinin 39’u parlamentoda milletvekili olarak bulunmakta idiler. Bu durum Ocağın devlet nezdinde ki itibarının yüksek olduğunu gösteriyor.

         

                      Burada örneklerini vereceğimiz vesikalara aslında herkes kolaylıkla ulaşabilir. Önemli olan biraz zaman ayırmaktır. Vesikalarımıza Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Kararları’nın ( o dönemde ki ismi ‘Milli Talim ve Terbiye Heyeti’) taranması sonucunda ulaşılmıştır. İlk vesika Türk Ocakları Umumi Reisi ve İstanbul milletvekili Hamdullah Suphi Tanrıöver’in merkez heyetinin neşriyatı olarak basılan Günebakan isimli eserinin, 1928 Harf İnkılâbı’ndan sonra yetişkinlere okuma yazma öğretmek gayesiyle girişilen seferberlik sonucu tesis edilen Millet Mektepleri talebesi için faydalı görülerek tanesi 100 kuruştan 1200 nüshasının satın alınması ile ilgilidir. Günümüzde olduğu gibi o dönemde de Bakanlık tarafından satın alınacak, tavsiye edilecek her türlü basılı eğitim aracı, kitap ve süreli yayınların eğitim açısından uygunluğuna Talim ve Terbiye Kurulu karar vermekte idi. Kurul Kararı’nı Kurul Başkanı İhsan (Sungu) [1],Kütüphaneler Müdürü Hasan Fehmi(Turgal)[2] ile Neşriyat Müdürü Faik Reşit (Unat)[3] imzalamışlardır.

         

        


        


        

        [1] İhsan Sungu(1881-1946),İstanbul Mercan İdadisi ile Mülkiye Mektebi’ni bitirmiştir.İstanbul Öğretmen ve Yüksek Öğretmen    Okulu’nda öğretmenlik ve müdürlük yaptı.1926’ta yeni kurulan Talim ve Terbiye Kurulu’na üyeliğine getirildi.1930 yılında Kurul Başkanı oldu.1939-1946 tarihleri arasında Bakanlık Müsteşarlığı yaptı.


        

        [2] Hasan Fehmi Turgal,Bakanlık Kütüphaneler Müdürü Turgal, 2.1.1883 tarihinde Uzunköprü’de doğmuştur.Mesleğe ilkokul öğretmeni olara başlamış,ilköğretim müfettişi olmuştur.İttihat ve Terakki Partisi’nde siyaset yapmıştır.Mütareke döneminde hapsedildi.Anadolu’ya geçerek  tekrar öğretmenlik mesleğinde çalışmaya başladı.Mustafa Necatii’nin Bakanlığı döneminde Kütüphaneler Müdürü oldu.Çok iyi derecede Arapça ve Farsça bilirdi.Yazılarını vilayet gazetelerinde bastırmıştır.1939 yılında vefat etmiştir.Hk. bk.H.Tonguç,Hasan Fehmi Turgal’ın Ölümü,İlköğretim,sayı 16,3.6.1939,s.255-256


        

        [3] Faik Reşit Unat,(1899-1964),Mesleğe ilkokul öğretmeni olarak başlamış olup daha sonra 1940 yılında DTCF’den mezun olmuştur.Bakanlık merkez teşkilatında değişik görevlerde bulunduktan sonra 1940 tarihinde Talim ve Terbiye Kurulu üyesi olmuştur.Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğü,Gazi Terbiye Enstitüsü öğretmenliği yapmıştır.Çok sayıda eseri bulunmaktadır.


Türk Yurdu Şubat 2009
Türk Yurdu Şubat 2009
Şubat 2009 - Yıl 98 - Sayı 258

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele