12 Eylül 1980 Darbesinin Üzerinden 30 Yıl Geçti

Eylül 2010 - Yıl 99 - Sayı 277

                    Türkiye’yi tamamen değiştiren müdahale sonrasında 650 bin kişi gözaltına alındı, 1,683 bin kişi fişlendi, 50 kişi idam edildi, 171 kişinin ‘işkenceden öldüğü’ belgelendi...

        

            12 Eylül Darbesi veya 1980 İhtilali, Türkiye'de, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 12 Eylül 1980 günü emir komuta zinciri içinde gerçekleştirdiği askeri müdahale. 27 Mayıs 1960 darbesi ve 12 Mart 1971 muhtırasının ardından Türkiye Cumhuriyeti tarihinde silahlı kuvvetlerin yönetime üçüncü açık müdahalesi. Bu müdahale ile 6. Demirel hükûmeti ve Türkiye Büyük Millet Meclisi feshedildi, sendika ve derneklerin faaliyetleri durduruldu ve genel sıkıyönetim ilan edildi. 1970 sonrasında değiştirilen 1961 Anayasası tamamen rafa kaldırıldı ve Türkiye siyasetinin yeniden tasarlandığı bir askeri dönem başladı. Bu dönem yaklaşık dokuz yıl sürdü.12 Eylül 1980 ardından partiler lağvedildi, parti liderleri önce askeri üslerde gözetim altında tutuldu, ardından yargılandı. Bu durum, siyasi partilerin sürekliliği konusunda tarihsel sorunlar yaşayan Türkiye'de siyasi temsilin demokratikleşmesi önünde yeni bir engel oluşturdu, siyasi gelenekler geçici de olsa alt-üst edildi.

         

        


            Rakamlarla 12 Eylül

        

            TBMM kapatıldı, anayasa ortadan kaldırıldı, siyasi partilerin kapısına kilit vuruldu ve mallarına el konuldu.

        

650 bin kişi gözaltına alındı.

        

1 milyon 683 bin kişi fişlendi.

        

Açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı.

        

71 bin kişi TCK’nin 141, 142 ve 163. maddelerinden yargılandı.

         

98 bin 404 kişi “örgüt üyesi olmak” suçundan yargılandı.

        

7 bin kişi için idam cezası istendi.

        

517 kişiye idam cezası verildi.

        

Haklarında idam cezası verilenlerden 50’si asıldı (18 sol görüşlü, 8 sağ görüşlü, 23 adli suçlu, 1’i Asala militanı).

        

İdamları istenen 259 kişinin dosyası Meclis’e gönderildi.

         

300 kişi kuşkulu bir şekilde öldü.

        

171 kişinin “işkenceden öldüğü” belgelendi.

        

Cezaevlerinde toplam 299 kişi yaşamını yitirdi.

        

14 kişi açlık grevinde öldü.

        

16 kişi “kaçarken” vuruldu.

        

95 kişi “çatışmada” öldü.

        

73 kişiye “doğal ölüm raporu” verildi.

        

43 kişinin “intihar ettiği” bildirildi.

         


Türk Yurdu Eylül 2010
Türk Yurdu Eylül 2010
Eylül 2010 - Yıl 99 - Sayı 277

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele