“Türk Yurdu Şiir Antolojisi (1911-1931)” Hakkında: Asırlık Çınar’dan Yapraklar

Temmuz 2012 - Yıl 101 - Sayı 299

        “Şairim desem

                    Yaprakları uçuşur bağrımda

                    Bir asırlık Çınar’ın

                    Bağıra bağıra susar mısralar

        Rüzgârın önüne katılır

        Tüm mecazi makamlar...

         

         

        Şairim desem

        Asırlık bir Çınar’ın

        Yapraklarından seslenir

        Türkî sadâlar...”

         

         

                    Şiir için birçok mütefekkir, şair, yazar muhtelif tanımlar yapmıştır. Türk Dil Kurumu şiiri, “Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi, manzume, nazım, koşuk.” (TDK, 2005) olarak tanımlar. Yahya Kemal'e göre şiir musikidir, fakat bildiğimiz musikiden farklı bir musikidir. Cahit Sıtkı'ya göre, kelimelerle güzel şekiller kurma sanatıdır. Ahmet Haşim şiiri, söz ile musiki arasında olan fakat sözden ziyade musikiye yakın bir lisan olarak tanımlar.  Necip Fazıl'a göre şiir, mutlak hakikati arama işidir. Bize göre şiir, dilsiz dudaksız sözler söylemektir; sükûtun nabzını dinlemektir. Misalleri çoğaltmak mümkün... Bu kadar çeşitli şiir tanımının olmasını Ahmet Kabaklı şöyle izah etmekte: "Nesirde nasıl yazarın bir üslubu olursa şiirin içinde de şairin bir sırrı olur. Ve şair adedince sır (üslup) vardır ki bu da şair adedince şiir tanımının olduğunu gösterir." (Kabaklı, 2008)

         

                    Türk edebiyatında çok sayıda antoloji bulunmaktadır. Türkçe karşılığı seçki ya da güldeste olan antolojileri, gerçek sanat eseri niteliğindeki örneklerin bir araya getirildiği derleme yapıtlar olarak tanımlamak mümkündür. İlk basımı 2012 yılının Nisan ayında, Türk Yurdu Yayınları tarafından yapılan “Türk Yurdu Şiir Antolojisi (1911-1931)” adlı kitap; Coşkun Bağır’ın edebiyatımızdaki birçok güldesteye kattığı taze bir güldür.

         

                    “1908’den sonraki milliyetçilik hareketi Türkçülük adı altında ortaya çıkar. Balkan Harbi’nden önce, aynı zamanda bir siyasi cereyan hâlini alarak dernekler ve yayın organları kurmak suretiyle teşkilatlanmaya başlar. Bu teşkilatlardan ilki, daha sonra kendi adıyla bir dergi yayımlayarak faaliyetlerine devam eden Türk Derneğidir. Bu derneği, Türk Yurdu izler. Kendi adıyla bir mecmua çıkaran Türk Yurdu, daha sonra yerini Türk Ocağı’na bırakır.” (Tuncer, 1990)

         

        Genel anlamda dergi; siyaset, edebiyat, teknik, ekonomi vb. konuları inceleyen ve belirli aralıklarla çıkan süreli yayın, bülten, mecmua şeklinde tanımlanabilir. Birçoğu gaze­teye ya da bir şekilde nitelikli kâğıtlara basılmakta olan dergilerde, çeşitli konulara ilişkin ha­ber, makale, eleştiri, inceleme ve araştırmanın yanı sıra, birçok renkli fotoğraf, resim ve karikatür de yer almaktadır.

         

                    Türk Yurdu, 18 Ağustos 1911 tarihinde faaliyete geçmiş dil, edebiyat ve sanat hayatında önemli görevleri olmanın yanında, fikir hayatımızın şekillenmesinde de etkili olmuştur. “Kurucuları arasında Ahmet Hikmet, Yusuf Akçura, Ahmet Ağaoğlu, Hüseyinzade Ali, Akil Muhtar ve Mehmet Emin Bey’i görmekteyiz. Bütün Türklerin kabul edeceği ve onlar için bir ideal yaratmak gayesini kendisine hedef olarak seçen Türk Yurdu, bu amacını devam ettirmektedir.” (Aytaş, 2011). Türk edebiyatında, yayım süresi bir asrı aşan başka bir dergi yoktur. 1911'den günümüze kadar kesintilerle yayın hayatını sürdüren Türk Yurdu, aynı çizgide yürüyen Türkçülük hareketinin sesini yüz bir yıldır yükselten en uzun ömürlü Türkçü dergidir. Dergi, Türkçülük hareketini hayatın her alanında yaymaya çalışır. Dilde Türkçülükle başlayan bu hareket; edebiyat, sanat, iktisat ve sosyal hayata hâkim olmaya başlar. Türk Yurdu muhteva bakımından her geçen gün daha da zenginleşmekte, ülkenin içinde bulunduğu zor şartlara rağmen ilkelerinden ayrılmadan yoluna devam etmektedir. Bütün Türklerce geçerli olan ortak bir ülkü yaratmaya çalışmaktadır. Aynı zamanda, ilim ve kültür alanında çaba gösterir. Böylece, Türk dili ve edebiyatı yepyeni bir yorumla ele alınır; şekil ve öz bakımından başarılı örnekler verilir.

         

                    Şairler ve yazarlar, kuşkusuz, bir milletin vazgeçilmez değerleridir. Onlar; mensubu oldukları milletin sevinçlerini, üzüntülerini, felaketlerini, zaferlerini, dileklerini, öfke ve isyanlarını, inançlarını hülasası hayatlarını eserleriyle ölümsüzleştirerek dünyaya duyururlar. Yaşadıkları toplumun sesi soluğu, temsilcisi olurlar. “Türk Yurdu Şiir Antolojisi (1911-1931)” adlı eserin ön sözünü yazan Müjgân Cunbur’un ifadesiyle: “Türk Yurdu’nun yazar ve şairleri, iç ve dış düşmanlara karşı yazı ve şiirleri ile çarpışma gücünü, millete bu kuvvet aşısını yapma hazakatini kendilerinde bulmuş kişilerdir.” (Bağır, 2012). İstikrarı asırlık bir dergi olan Türk Yurdu’nda, şüphesiz birçok yazı ve şiir yayımlanmıştır. Bu değerli yazılar ve şiirler ise çeşitli çalışmalara konu olmuştur. Coşkun Bağır’ın eseri söz konusu çalışmaların en kapsamlılarından biridir.

         

                    Coşkun Bağır, 1957 Erzincan doğumludur. Aslında inşaat mühendisidir. Mesleğiyle ilgili çeşitli kurumlarda çalışmıştır. Özel olarak Türk musikisi arşivcisi ve araştırmacısıdır. “Türk Yurdu Şiir Antolojisi (1911-1931)” onun Türk milletine kazandırdığı önemli bir eserdir. Kitap, Türk Yurdu dergisinde 1911-1931 yılları arasında yayımlanmış şiirlerden oluşmaktadır. Dönemin; Osmanlıyı Cumhuriyete bağlayan yılları içermesi, millet ve milliyet fikirlerinin belirginleştiği zamanı kapsaması çalışmanın muhtevasını belirlemede etkili olmuştur. Yazarın bu fikri, Türk Ocakları Musiki Faaliyetleri konusunda başladığı bir araştırma sırasında oluşmuştur. Böylece Türk Yurdu’nun on yedi cildi incelenmiş ve ortaya yepyeni bir güldeste çıkmıştır.

         

                    1911-1931 yılları arasında yayımlanan Türk Yurdu dergilerinin yüz yetmiş altı sayısında, yüz beş şairin üç yüz elli iki şiiri bulunmaktadır. Yine kitaptan öğrendiğimize göre, dergide şiiri en çok yayımlanan şairler: Mehmet Emin Yurdakul, Yusuf Ziya Ortaç, Celâl Sâhir Erozan ve Feyzullah Sâcid Ülkü Beylerdir. Coşkun Bağır’ın eserinde yukarıda zikrettiğimiz dönem içerisinde Türk Yurdu vesilesiyle sesi günümüze kadar işitilmiş, bundan sonra da gök kubbede hoş sadâlar olarak yankılanacak şiirler yer almaktadır. Kitabın, kapak tasarımı Mete Gürel’e aittir ve kapak, eserin içeriği ile muhteşem bir uyum içerisindedir.

         

         

                    Türk Yurdu şiirleri muhteva olarak; millet, milliyet, edebiyat, milli edebiyat, milliyetçi edebiyat gibi kavramlara dayanmaktadır. Bu kavramlar dışında, şiirlerde kişisel duygular zengin his ve hayal unsurlarıyla estetik hâle getirilerek anlatılmıştır. Dergilerde, dolayısıyla da Bağır’ın güldestesinde yer alan şiirler, “Türkçülük” fikrini öncelikle tahayyülümüzde canlandırır, sonra da fiiliyata geçirir.

         

                    Türk ruhunun ve Türkçülük fikrinin yıpratılmaya çalışıldığı ahir zamanda, mensubu olmaktan gurur duyduğumuz, aynı zamanda kuruluşunun yüzüncü yılını idrak ettiğimiz Türk Ocaklarının istikrarlı faaliyetleri; başarıları sürmektedir. Türk Yurdu, “Dilde, fikirde ve işte birlik” deyişiyle milli bozgunculara karşı âdeta bir kale burcu olmuştur; olmaya devam edecektir. Asırlık Çınar’ın yapraklarından demetler sunan Coşkun Bağır’ı, bu özverili çalışması için tebrik ediyor ve onun yazımızda sadece ana hususlarına değinebildiğimiz eserinin, Türk milletine hayırlı olmasını, alanda çalışanlara ışık tutmasını diliyoruz.

         

        

        Kaynaklar

        Aytaş, G. (2011). Türk Yurdu Şiiri. Türk  Yurdu, S.282, s.145.

        Bağır, C. (2012). Türk Yurdu Şiir Antolojisi (1911-1931). Ankara: Türk Yurdu Yay.

        Kabaklı, A. (2008). Türk Edebiyatı. İstanbul: TEV Yayınları.

        Köprülü, M.F. (2003),Türk edebiyatı tarihi, Ankara: Akçağ Yay.

        Tuncer, H. (1990). Türk Yurdu Üzerine Bir İnceleme. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

        Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe sözlük. Ankara: TDK.

        Türk Dil Kurumu. (2009). Yazım Kılavuzu. Ankara: TDK Yayınları.

        http://www.turkyurdu.com.tr/tarihce.php

        http://www.turkcebilgi.com/sozluk/aksiyon

        http://www.turkocagi.org.tr/

         


Türk Yurdu Temmuz 2012
Türk Yurdu Temmuz 2012
Temmuz 2012 - Yıl 101 - Sayı 299

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele