Tarih ve Türk Milliyetçiliği

Mart 2012 - Yıl 101 - Sayı 295

        Türklerin tarihinde ‘milliyetçilik’ kavramı, XIX. yüzyıl dünya tarihi gelişmeleri çerçevesinde Avrupa’dan gelip girmiştir. Bu kavrama bağlı ‘vatan’ ve ‘hürriyet’, ‘millet’ ve ‘hürriyet’ kavramları Türklerin hayatına Avrupa’dan gelip girmiştir. Avrupa kavimlerinin, devletlerde hâkim dilleri konuşan kavimlerin bir ‘millet’ olma yolunda attıkları adımların ve yaşadıkları süreçlerin o günlere gelinceye kadar Türklerin hayatında hiçbir zaman görülmediği gözlenir. Türklerin insanlara, kavimlere ve dünyaya bakışı bu tarihe gelinceye kadar, Avrupa kavim devletlerinin ve deniz aşırı sömürge imparatorluklarının bakış açılarından farklı olmuştur.

         

        Türklerin gerek Merkezi Avrasya ve gerekse Önavrasya üzerinde geliştirdikleri imparatorluk coğrafyaları, Avrupa kavimlerinin denizler ile Türk imparatorluk sınırları arasında sıkışmalarına, küçük toprak parçaları üzerinde büyük nüfus kesafeti yaratmalarına, ticaret yollarından mahrum kalmaları nedeniyle sıkıntı yaşamalarına yol açmıştır. Önavrasya Türk topraklarının Afro-Önavrasya coğrafyasına dönüşmesi, iç deniz ticaretinin de Türklerin denetimine girmesine yol açmıştır. İstanbul’un fethi, Hristiyan Avrupa kavimleri ve devletleri üzerinde derin yankılar bırakmıştır. Papalığın açtığı dinî kampanyalar ve bunların vücut verdiği seferler Türklerin karşısında eridikçe, Avrupa, dar alanda sıkışıp kalmanın psikolojisinden kurtulmanın yollarını bulmaya yönelir.

         

        XV. yüzyıl sonlarına doğru, Türklerin imparatorlukları < Merkezi Avrasya ve Önavrasya> ve Doğu dünyasına ait bilgi kaynaklarının yarattığı birikim ve yeni ticarî yollar arayışı, Avrupalıların, eski dünya coğrafyasına karşılık bir yeni dünya coğrafyası yaratmalarına kapı açar. Avrupa devletleri, bu yeni dünya coğrafyası üzerinde farklı medeniyetlere mensup kavimler ile karşılaşırlar. Bu kavimlere ait toprakları, sahip olunan silah teknolojisi ve bilgi birikimi üstünlüğü ile kolayca yönetimleri altına alırlar. Başlangıçta bu yeni dünya coğrafyası uçsuz bucaksız, denizci Hristiyan devletlerin birlikte saldıracakları, birbirlerine zaman zaman yardımcı olacakları bir fetih yarışı görünümü içinde cereyan eder.

         

        Denizlere çıkışı olmayan kara Avrupa’sı Hristiyan devletlerinin genişleyebileceği topraklar ise sadece Önavrasya Türk imparatorluğu topraklarıdır. Gelişmeler, sonuçta yeni dünya üzerinde, daha büyük deniz aşırı imparatorluk toprakları edinme rekabetine, yarışına ve ticaretin denetim altına alınmasına yol açar. Uzak denizler üzerinde hâkimiyet yarışı, Avrupa toprakları üzerinde sıcak mezhep çatışmaları, farklı diller konuşan Hristiyan kavimleri ve devletleri arasında cereyan eden ticarî ve askerî üstünlük mücadeleleri Hristiyan kavimler arasında ayrışma tohumlarını da ekecektir.

         

        II. Viyana kuşatması, nasıl ki, Önavrasya Türk imparatorluğu gücünün sınırlarına geldiğini ve kendini yenileme yeteneğini yitirdiğinin bir testi olmuş ise XVIII. yüzyıla kadar Avrupa açık deniz armadaları ve ticaret filoları arasında henüz bir kıyasıya pazar rekabeti olmamıştır. Ancak, bu yüzyılda, artık deniz aşırı sömürge ve koloni imparatorlukları toprakları ile Avrupa ana kara toprakları kavramları ve içerikleri yeni anlamlar kazanmaya başlar. Bu kavramlar, devletlerin rekabetinde asıl gücü oluşturacakların, aynı dili konuşanlar olabileceği gerçeğini önlerine çıkarır. Kolonlara bu bağlamda nüfus gücü kaydırılırken, yönetim kadroları da bu insanlardan oluşturulur. Ancak, XVIII. yüzyıl Avrupa denizci devletleri ve deniz imparatorluklarını güçlü deniz armadaları ile korunması ve genişletilmesi çağıdır. Bu açıdan bakıldığında, kara ticaret yolları eski dünya üzerinde büyük ölçüde Türklerin, yeni dünya coğrafyası üzerinde ise İngiltere’nin denetiminde bir manzara gösterir. Fransız deniz armadası, üstünlüğü İngiliz donanmasına kaptırmıştır. Deniz ticaret yolları ve yeni pazarların tamamına yakın bir kısmı İngilizlerin denetimi altındadır.

         

        Fransız sermaye ve ticaret sınıfı, Fransa’nın bu duruma düşmesinde devleti yönetenleri sorumlu tutar. İngiltere’nin üstün deniz armadası ile yarattığı bu çemberi kırmanın yolunun bulunması üzerine Fransız sermaye sınıfı, Fransız aydınları ile işbirliği yaparak bir çözüm aradılar. Dünya üzerinde, ilk kez Hristiyan dinî değerleri dışına çıkarak, millet, milliyet, milliyetçilik, eşitlik ve hürriyet, bağımsızlık, cumhuriyet gibi kavramları içine alan veya bunların ortaya çıkmasına zemin olacak bir devrimci ideoloji yaratmaya çalıştılar. Paris Devrimi ile1789 yılında bunu Fransa’da hayata geçirdiler. Devrimin iki temel amacı vardı. Birincisi, İngiltere’nin yeni dünya ve deniz aşırı imparatorluk toprakları üzerinde kurduğu hegemonyayı yıkmak; ikincisi ise bu yolla bağımsızlık savaşı verecekleri destekleyip onlara mürebbilik etmek ve bu yolla kaybedilen pazarları daha güvenli biçimde yeniden edinmek.

         

        Paris Devrimi, onu hazırlayıp hayata geçirenlerin ilk beklentilerine, yani İngiliz ticarî çemberini kırmaya, ne de yaktıkları ideolojik ateş ile bağımsızlık mücadelelerine sürükledikleri halklara mürebbilik etmeye yetecek gücü ortaya çıkaramadı. Ancak, şu da tarihî bir gerçek ki, Avrupa halkları, bu devrimden ortaya çıkan kavramlar çerçevesinde kendini anlamaya ve farklı bir aidiyete mensubiyet içinde ifade etmeye başlar. Sosyal ve beşeri bilimler, onların ben-merkezli uydurma teorileri, bakış açıları, farklılaşmayı arttırıcı unsurların öne çekilmesi, insanların, medeniyetlerin algılanma ve ifade biçimleri, bütün bu gelişmelerin birer ateşleyicisi ve gerçeği gibi gösterilmede kullanılmıştır. Sömürge ve kolonilerin yönetim yapılarında, toplum mühendisliği açısından bu bilimler geniş ölçüde kullanıldı. Türklerin, XIX. yüzyılın ikinci yarısına varıldığında, devleti ve aydınları itibariyle bu gelişmelerden ve bunların kendi bünyelerinde doğuracağı sonuçları üzerinde henüz zihnî bir hazırlık içinde, mukabil tedbirleri aldıkları ve uygulamaya geçtikleri söylenemez. Değişimin, süreci içinde yapılması gerekenleri yapanı, varlığını ve sahip olduklarını koruyanı ve bugüne getireni sadece İngiltere olmuştur. Bugün, Şekspir’in kurduğu dil imparatorluğu da dikkate alındığında İngiltere’nin Paris Devrimi’nden bu yana kat ettiği gerçek büyüklük daha iyi anlaşılabilir.

         

        Türkler, tarihin yaratılışından bu yana kendini, insanoğullarını yönetmek, düzene sokmak ve böylece onları yaşatmak üzere bir misyon üzerinde yürümüştür. Töre ve devlet düzeni, toplumları düzene sokup yönetmek gibi işlevleri kendine görev seçmiştir. Bengü Taş Yazıtlarında bunu açıkça ifade etmiştir: “Üze kök tenger asra yağız yir kılındukta ikin ara kişioğlı yaratılmış. Kişi oğlı üzre eçüm apam Bumin Kağan İstemi Kağan olurmış”. Evren yaratıldığında, mavi gök ile kara yer yaratıldığında, bunların ikisi arasında insanoğulları yaratılmış ve onların üstüne de, atalarım kağan olmuş, diyor. Ve bu anlayış içinde, doğu, batı, kuzey ve güney, her taraftaki kavimleri düzene koyup töre çerçevesinde yönetmişler. Kimsenin diline, dinine, yaşayış tarzına karışmamışlar, böyle bir şey akıllarına gelmemiştir.

         

        Tarihin hiçbir sürecinde Türkler, yukarıda belirtilen tutumlarından vazgeçmemişler, herkese töre <anayasa> çerçevesinde, könilik <adalet> içinde davranmayı ve yönetmeyi devlet hayatında esas düstur olarak seçmişler ve Önavrasya imparatorlukları tasfiye oluncaya kadar da bu böyle sürmüştür.Bu düstur, bugün de Cumhuriyet rejimi içinde kendini muhafaza etmektedir.

         

        Türkler, klasik kara imparatorluklarının en mükemmel örneğini Önavrasya coğrafyası üzerinde kurmuşlardır. Uzak deniz imparatorlukları inşa edildiği çağlarda o, üç kıta üzerindeki cesameti ile yetinmeyi tercih etmiştir. Sıkışmış ve uzak denizler yolu ile eriştiği yeni dünya topraklarına veya denizaşırı alanlara uzanma endişesinden uzak kalmıştır. Bu açıdan küçücük kara ve deniz kenarı ülkelerin bir eyaleti büyüklüğünde bulunan Avrupa içindeki gelişmeleri, teknolojik yenilikleri, bilim ve fikir hayatında ortaya çıkan gelişmeleri yeterince izleyip mukabil tedbirleri aldığı söylenemez. Yeni dünya üzerinde gelişerek büyüyen bu yeni güçler, XIX. yüzyıl başlarında yeryüzünde Önavrasya Türk İmparatorluğu toprakları dışında paylaşmadık toprak geride bırakmamışlardı. Avusturya ve Rusya ile sürekli savaş hâlinde bulunmamız da onların genişleyebileceği yegâne toprakların Türk İmparatorluğu’na ait olmasından ileri geliyordu. Balkanlarda ve Orta Avrupa toprakları üzerine sürekli savaş planları, paylaşım projeleri hazırlıyor, imparatorluk bünyesinde yaşayan Hristiyan kavimleri isyan etmeye tahrik ve teşvik etmeye, bu yolda destek olmaya ve bu yollarla toprak kazanmaya çalışıyorlardı.

         

        Türk aydınları, XIX. yüzyılın ikinci yarısında Paris Devrimi ile ortaya çıkan kavramları, rejim yapılarını, Avrupa fikir hayatını, oradaki gelişmelerin mahiyetini, Avrupa devletlerinin politikaları hakkında ileri sürülen görüşleri yeni yeni tanımaya ve öğrenmeye başlar. Bu süreçte, kara Avrupa’sında Prusya Almanya’sı yeni bir güç olarak tarih sahnesine girmiştir. Bu yüzyılı İlber Ortaylı, ‘imparatorluğun en uzun yüzyılı’ diye tanımlar. Fakat bana göre bu yüzyıl uzunluğu itibariyle 1900’de değil de,1923 yılında biten bir uzun yüzyıldır. Gerçekten de yanlışların ve doğruların, iyi niyetli çırpınmaların, ihanetlerin ve vatanperverliklerin bir arada yaşandığı, içeride ve dışarıda, devletin bekası ve milletin varlığının koruması için çetin mücadelelerin yaşandığı bir uzun yüzyıldır.

         

        Türkler, imparatorluğun elde kalan son toprak parçasını muhafaza yolunda her yolu denemişlerdir. Çok gecikmiş bir ‘millet-i Osmaniye’ yaratmak ve böylece bütünlüğü korumak istemişler, ama dış destek ve teşvikler ile başkaldıran Hristiyan kavimlerin isyanlarını ve bağımsızlık hareketlerini engelleyememişlerdir. ‘millet-i İslâmiye’ yaratıp, bütün Müslümanları bir arada tutalım demiş ve bu yolda çaba göstermişler; ancak, Müslüman Araplar Hristiyan devletler ile işbirliği edip onların sultası altına girmeyi tercih etmişlerdir.

         

        Türk milliyetçiliği, bütün bu denemelerin ardından doğan bir ‘yalnızlık psikolojisi’dir. Bengü Taş Yazıtları’nda şöyle bir ifade vardır: Ey Türkler, yukarıda gök çökmedikçe, aşağıdan yer basmadıkça, senin devleti, töreni kim yıkabilir< kimse yıkamaz>. <Bu yazdıklarımı> iyi düşün, kendine dön< elin sözüne kanma>,diyor. Tarih içinde kendi başına olduğunu, kendine güvenmesi icap ettiğini, elin tatlı sözüne, armağanlarına aldanırsan yok olacaksın, onların verdiği unvanlara, verdiği makamlara aldanma, sadece kendine ve halkına güven, diye tembih ediyor. Tarih, yirminci yüzyıl başlarında Türkler için tekerrür ediyor. Yalnızlık ve ölümle karşı karşılayalar. Hristiyanlar ve Müslümanlar, düşmanların teşvikine uyup onca yüzyıl birlikte huzur içinde yaşadıkları Türkleri yok olmaya bırakıp çekip giderler. Gitmekle de yetinmezler, düşman cepheleri oluştururlar.

         

        Türkler, kendi başlarına tarih önünde ve dünyanın her yerinde yapa yalnızdır. Yalnızlık psikolojisi, “Türk Yurdu” dergisi ve “Türk Ocağı” gibi iki direnç ortaya çıkarır ve bunlar birleşip “yalnızlık psikolojisi” içinden Türk’ün ateşle imtihanını yeniden tarih sahnesine çıkararak “Türkçülük” ideolojisini, bir kendini savunma ideolojisi olarak vatanın dört bir yanına, bütün Türk coğrafyası üzerine yayarlar. Türkler için, bu süreç tam bir yeni Ergenekon’dan çıkış hareketidir. Hareketin fikrî bilgesi           Ziya Gökalp, Türkler birlik olup yol yürürse, önlerindeki rehber de feraset sahibi olur ise selâmete çıkış vardır diye, çevresine ışık olmaya çalışıyordu. Fakat bütün çırpınışlar imparatorluğun düşmesini önleyemedi. Yangın her yerdeydi, vatan toprakları işgale uğruyor, evler barklar dağıtılıyor, bağrımızda yaşayan azınlıklar düşmanla işbirliği yaparak her yeri yakıp yıkıyordu.

         

        Ve paşalar toplanıp kurtarıcı olarak onu hep birlikte işaret ettiler. O, Mustafa Kemal idi. ’Biz milliyetperveriz. Doğrudan doğruya Türk milliyetperveriyiz’ diyen, o mucize yaratan adam. O, İstanbul önünde demirleyen gemileri gördüğünde, “Geldikleri gibi gidecekler’ deyip gerçek eden adam. Osmanlı paşaları onu işaret ettiler. Tarih tekerrür ediyordu. Ergenekon’dan çıkış vardı ve başçı Böri Tigin bulunmuştu. Tam on yedi Türk eri ile Böri Tigin Mustafa Kemal, Ergenekon’dan çıkıp yola girdi İstanbul’dan. Samsun, Havza, Amasya, Sivas, Erzurum ve Ankara. Ve yüreklerde Kuvayımilliye ateşini yaka yaka Mustafa Kemal, Ankara’ya geldi.

         

        ‘Meclis-i Mebûsan’ kapatıldığı gün İstanbul’da, O büyük mucizevî insan, devlet ve millet hayatının kesintiye uğramasına izin vermedi. Mustafa Kemal, Ankara’ya kaçıp gelebilen mebuslar ve eksiklerin yerine yenileri seçilerek vatanın her yerinden, TBMM’yi açtı ve devlet-ebed-müddet fikrinin devamlılığını bütün dünyaya gösterdi. Millî Mücadele başarıyla sonuçlandı ve devlet, Lozan Antlaşması’yla taçlandı.

         

        Türkler, yeni Ergenekon zaferi ile kendine güvenmenin, yalnızlık psikolojisinin, mucizevî lideri olunca ve milletine sırtını dayayınca neleri başarabileceğini gördü. O, Tanrı’nın yok olmak üzereyken Türk milletine gönderdiği kurtarıcı efsanevî Bozkurt idi. Türk milletini yeni baştan tanzim etti, devlet sahibi kıldı, teşkilatlandırdı. Cumhuriyet rejimini milletimize kazandırdı. Türk milletinin tarihi derinliğini ve coğrafi genişliğini, kadim medeniyet sahibi bir millet olduğumuz gerçeğini kurduğu bilim yuvaları ile hem milletine ve hem dünyaya anlatmaya çaba gösterdi. Milleti ona yaptığı hizmetlere karşılık Atatürk soyadını verdi. M. Kemal Atatürk için Türklüğün bu dirilişi, bir ikinci Ergenekon idi. Nitekim ilk pullarımız da, Ergenekon’u simgeleyen bir seri oluşturur.

         

        Türk milliyetçiliği, M. Kemal Atatürk döneminde, zihnî, fikrî, sinaî, bediî ve edebî yaratıcılığında hâkim unsurdur. Herkes, kendimize ait bir şeyi yaratıp ortaya çıkarmanın, milletimizin hizmetine getirmenin heyecanını yaşamaktadır. Uçak, gemi ve tren fabrikaları kurulmuştur. Tam bağımsızlığı her sahada yaratıp ortaya çıkarmanın sancıları her milliyetçi, vatanperver yürekte vardır. Cumhuriyet, kendi başınalığın, yalnızlığın psikolojisini yaşamış, görmüş vatanperverlerin, milliyetçilerin eseridir. Hiçbiri bir makam sahibi, büyük adam olmak için el kapılarına başvurmamış erdemli insanlardır, yoksullardır, ama milletlerini esarete düşmekten kurtarmış olmanın gururu ile yaşayan kahramanlardır. Heyhaat, bu güzel tarih sahneleri bugün özleniyor ve devlet adamı diye o kahramanlara ihtiyaç duyuluyorsa ve bugünün kuşakları, onları değil de, Lord Curzon’un Lozan müzakerelerinde söylediklerini doğru çıkarıyorsa, önümüzde üçüncü Ergenekon var demektir.

         

        Milletlerin tarihinde, Tanrı bazen kimi fırsatları altın tabaklar içinde onlara sunar. Yirmibirinci yüzyıla girmeye yakın böyle bir iyiliği Tanrı, bütün cömertliği ile Türklerin önüne koymuştu. Ne yazık ki, kimi eline yüzüne bulaştırdı, kimi kırdı döktü, kimileri yalancı baharlara aldanıp Tanrı’nın cömertliğini tepti, dağıttı, yok etti.

         

        Çağımızda milliyetlerine bağlı toplumlar, en ileri ve en erişik toplumlar/milletlerdir. İngiltere, Almanya, Amerika, Çin, Japonya, Rusya ve Kore, bunların başındadır. Yönetim yapılarında daima milliyetlerine hizmet edecekleri gözetirler. Bir de kendi yönetimlerini istedikleri ülkelerde egemen kılacak sadık hizmetkârları da o ülkelerde yaşayanlar arasından seçip yükseltmeyi çok iyi becerirler. Bu sadık hizmetkârlara, sadakatlerine göre birer teneke madalya takıp dünyaya gösterirler. Dokunmayın bu bizim adam, demiş olurlar. Onların iktidar süreleri de bellidir. Örnekler: Saddam, Mübarek, Kaddafi ve Ali. Sıra kimlere gelecek, onları da zamanla göreceğiz. Bunlar, milliyetsiz, köle devlet adamları sistematiği içine girer.

         

        Türkler, özellikle ‘doğrudan doğruya biz Türk milliyetperveriyiz’ diyen M. Kemal Atatürk gibi Türk milliyetçileri, dünyanın içine girdiği görünümü ve geleceğimizi çok iyi izleyip bir an önce güvenlikte, bilimde, sanatta, teknolojide, yönetimde Türk milletinin bekasına hizmet edecek milliyetperver insanları gözetmelidir; yaratıcılıkta, üretimde, tanıtmada ve yaymada onlardan istifade etmelidir. İleri erişik ulus/devletler, bu bağlamda milliyetçiliğe dayalı oluşturdukları yapılar üzerinde sürekliliklerini kesintiye uğratmıyorlar. Tarih bilinenlerin yeniden keşfedilmesi yeri değildir. Sadece yaşananlardan ders çıkarılarak yol alınacak bir dikkat alanıdır.

         

        Bilmem bir üçüncü Ergenekon ihtimali doğduğunda Tanrı Türk milletine yeni bir M. Kemal Atatürk armağan eder mi? Türk milliyetçileri bilmelidir ki, görünen köy kılavuz istemez. Gördüğünüz dünya manzarası içindeki yerinizi, onlar arasındaki mevkiinizi beğeniyor iseniz tabii o zaman ecdadınızı hatırlamanız da beklenemez, kürenin efendileri de istemez. Ancak, rahatsızlık duyuyor iseniz çalışın, her şeyi istediğiniz gibi değiştirin ve kürenin efendileri arasındaki yerinizi alın; Türk milliyetçiliği, devlet adamlığı, bilim ve teknoloji erbaplığı, politika ve strateji uzmanları, Türk milleti sizden erişik, en ileri gitmiş bir devlet, bir millet, bir vatan yaratmanızı bekliyor. Yalnızlık psikolojisi ile yedi düvele karşı savaşıp bunu başaran ecdada bakıp, Türk milletini sürü psikolojisi içine itip yok etmeye çalışanlara karşı mücadele edip onu, kürenin eşit efendileri arasında en eşit ve en efendisi düzeyine çıkaracak kahramanlarını görmesem de buradan şimdiden selamlıyorum. Binlerce yıl önce Türklerin ocakta yaktığı ateş öyle veya böyle bugünlere gelmiş ise şüpheniz olmasın bundan sonraki yüzyıllara da Türk ocağı sönmeden yürüyüp gidecektir, sonsuza dek. Ocak külünde koruna koruna gelen bu Türklük ateşi, Tanrı’nın yaktığı bir ateştir, yedi değil, içerden/dışarıdan cümle düveller gelse Tanrı istemeyince sönmez; söndürecek ocakları da bundan dolayı, yakar, o ocakların hepsini söndürür.

         

        Türk milletinin tarihinde Avrupa’nın ideolojik milliyetçiliği, ırkçılığı asla yer almamıştır. Bu yüzden yetmiş iki millete aynı gözle bakan, insan diye değer veren bir milletiz. Fakat tarih şahittir ki, Türk milleti iyilik ettiği milletlerden, her zaman bir kötülük görmüştür. Önavrasya Türk imparatorluğu bu sahnelerin sayısız örneği ile doludur. Cumhuriyet çağımız da, öyle. Evimize kardeş diye kattığımız, kendimizden ayırmadığımız nice aynı dinden/farklı dinden kim varsa, her birini yönetimlerinin zulmünden kurtardık, kimi zaman kendileri yalvar/yakar getirdiler, ama heyhat, fırsat bulunca her biri, yerini yurdunu talan etmeye, yakıp yıkmaya, ev sahibi havaları takınmaya başladılar. Türk milliyetçiliği bu yüzden Avrupa milliyetçilik akımları ile irtibatlandırılamaz. O, dediğim gibi, Türklerin içine girdiği ‘yalnızlık psikolojisi’ eseri doğmuş bir kendini savunma ideolojisinden başka bir şey değildir. Bugün de dünden farklı görünmüyor. Bana göre bugün de, yine aynı ‘yalnızlık psikolojisi’ içine Türk milleti sürüklenmektedir ve bundan dolayı, avuçlarını ovuşturanların oluşturduğu manzaradan kendi payıma büyük acı duymaktayım. Ancak, bu aziz millet, acıyı bal edecek evlatlar da çıkaracaktır, tesellim bu umuttadır.

         


Türk Yurdu Mart 2012
Türk Yurdu Mart 2012
Mart 2012 - Yıl 101 - Sayı 295

Basılı: 20 TL

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele