Atsız’ın İki Mektubu

Şubat 2014 - Yıl 103 - Sayı 318

        Cumhuriyet dönemi Türkçülüğünün banisi Nihal Atsız’ın sağlığında yazdığı ve sayılarının oldukça fazla olması gereken mektuplarının bir kısmı önce Orkun dergisinde Yücel Hacaloğlu tarafından dizi halinde neşredildi. Bu dizide çıkan mektuplar bazı ilavelerle kitap halinde yayımlandı.1 Bu eserin ilk baskısından on iki yıl sonra bazı ilavelerle yeni bir baskısı daha yapıldı.2 Bu baskıya Hasan Oraltay’ın sağlığında Kazakistan’a verdiği arşiv içinde kendisine gönderilen çok sayıda mektuplar arasında Atsız’a ait olanlar da ilave edilmiştir. 

         [gid]145[/gid]

        Bu derlemenin Atsız’ın mektuplarının tamamını ihtiva ettiğini söylemek güçtür. Çevrede bazı şahıslar da çok sayıda mektubunun bulunduğu bilinmektedir. Bu kişilerin kendilerine yazılan mektuplar üzerinde tasarruf hakları tabiidir. İkinci el olarak sahip oldukları mektupları neşretmeleri veya ilgililere ulaştırmaları Atsız’a besledikleri saygı ve sevginin gereği olmalıdır. Son baskıya elimizde ki mektupları vererek katkıda bulunmamıza rağmen, evrakımız arasında iki mektubunun daha bulunduğunu fark ettik. Bunları yeni bir baskıyı beklemeden neşretmenin münasip olacağını düşündük.

         

        Mektuplardan ‘Azizim Süleyman Beğ’ başlıklı ve 15 Mart 1963 tarihli olanı, Azerbaycanlı Süleyman Tekiner’e hitaben yazılmıştır. Tekiner, kendi el yazısı ile doldurduğu öğrenim beyannamesinde Bakü’de 1917 yılında doğduğunu kaydetmiştir. 1928’de Bakü’de 7 no’lu bir dereceli 5 yıllık okulu, 1930’da Bakü’deki Abbas Sıhhat adına 5 numaralı tam olmayan orta okulu bitirmiştir. 1933’te Bakü’de üç yıllık Devlet Pedagoji Teknikumu’nu bitirmesine rağmen öğrenimine devam ederek 1939’da Azerbaycan Devlet Üniversitesi Tarih Fakültesi’ni bitirmiştir. 1940-1942 arasında iki sene müddetle Gence Devlet Öğretmen Enstitüsü Tarih Fakültesi’nde Orta Çağ Müderrisliği yapmıştır. II. Dünya Savaşı’na Sovyet Kızılordusu’na asker olarak katılmış, Almanlara esir düşmüş, teşkil edilen Türkistan Lejyonu’nda görev almıştır. 1944’de lejyon matbuatında ‘S. Tekin’ imzası ile ‘Çekil Vatanımdan’ isimli bir şiiri çıkmıştır.3 Savaştan sonra Almanya’da yaşayan eski lejyonerlerin bir bölümünü kabul eden Mısır’a gitmiştir. Buradaki hayat şartlarından memnun olmamış, gerekli incelemeleri yapan ve sınırlarını lejyonerlere açan Türkiye’ye 8 Kasım 1949 tarihinde giriş yapmıştır. İlk önce nüfus kaydını Süleyman Mehmet Tekinder olarak yaptırmıştır. Burada bir süre yaşadıktan sonra Almanya’ya gitmiş, Amerikalıların kurduğu Sovyetler Birliği Tarih ve Kültürünü Tetkik Enstitüsü’nde ilmi işçi olarak çalışmıştır. Enstitünün 26 Temmuz 1967 tarihinde Almanya’nın Münih şehrinde yapılan genel toplantısında asli ilmi üyeliğe kabul edilmiştir. Bu kurum daha sonra Sovyetler Birliği’ni Öğrenme Enstitüsü adını almıştır. Enstitünün farklı dillerde yayımladığı süreli organlardan biri olan Dergi, Ocak-Mart 1955 tarihinden itibaren Münih’te Kırım Türkü Dr. Edige Mustafa Kırımal’ın mesul, Azerbaycanlı Mehmet Emircan’ın yazı işleri müdürlüğü altında çıkmıştır. Dergi, aynı sorumluların yönetiminde 1971 yılında çıkan 66. sayı ile yayınını durdurmuştur. Süleyman Tekiner’in Dergi’de muhteva bakımından değerli çok sayıda makalesi ve kitap tanıtım yazıları neşredilmiştir.4 Tekiner, 2006 yılında Almanya’da vefat etmiş cenazesi Türkiye’ye getirilerek Ankara’da defnedilmiştir. Mektupta ismi geçen Ziyaeddin Babakurban, Özbekistan’dan gelen bir aileye mensuptur. Ailesi önce Urfa’ya yerleştirilen Babakurban, 1930’da doğmuştur. Bir süre İstanbul Belediyesi’nde çalışmış, milli meselelerle uğraşmıştır. 1953 yılında Mehmet Emin Buğra’nın sahibi olduğu Türkistan isimli, uzun ömürlü olmayan aylık derginin yazı işleri müdürlüğünü yapmıştır. Hürriyet Radyosu’nun Özbek bölümünde çalışmak üzere Münih’e gitmiş ve uzun yıllar burada kalmıştır. 1975-1977 yılları arasında 12 sayı çıkan HürTürkistan İçinİstiklalci Gazete isimli bir yayın organı neşretmiştir. Hürriyet Radyosu’nun kapanmasından sonra Türkiye’ye dönmüş ve 7 Mayıs 2011 tarihinde İstanbul’da vefat etmiştir. Mektupta Atsız’ın hiciv yönü ağır basmaktadır.

         

        Atsız’ın mektup yazdığı E. Mustafa Kırımal, 1911’de Kırım’ın Bahçesaray şehrinde Polonya’dan Kırım’a hicret eden bir ailenin ferdi olarak doğmuştur. Kırım’da başladığı yüksek tahsilini komünizmin baskısı üzerine yarıda bırakmış, Azerbaycan üzerinden İran’a kaçmış, 1932’de Türkiye’ye gelmiştir. Polonya Müftüsü olan amcasının yanına Vilno’ya gitmiş, 1934’de Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne yazılarak 1939’da mezun olmuştur. Kırım Türklerinin siyasi lideri Cafer Seydahmet Kırımer tarafından II. Dünya Savaşı sırasında eşi ve Müstecip Ülküsal ile birlikte Kırım Milli Merkezi temsilcisi olarak görüşmeler yapmak üzere Almanya’ya gönderilmiştir. Kırımal, savaştan sonrada Almanya’da kalmış, Sovyetler Birliği’ni Öğrenme Enstitüsü‘nde görev almış, Sovyet Birliği’ndeki Rus olmayan milletlerin oluşturduğu Paris Bloku’nda ülkesini temsil etmiştir. Felsefe doktoru unvanı almış, Kırım ve Sovyetler hakkında değerli araştırmalar neşretmiştir. 22 Nisan 1980 tarihinde Almanya’da vefat etmiştir.5 Naaşı sonraki yıllarda Kırım’a götürülmüştür.

         

        Azizim Süleyman Beğ                                                                                                                     İstanbul, 15.03.1963

        Siz ilim alanında Türkçülük yaparken biz de ülkü alanında aynı şeyi yapmaya uğraşıyoruz. 16 Eylül 1962’de kurulup şimdiye kadar 15 şube tesis ettik. Fakat İçişleri Bakanlığı bizi hâlâ tescil etmedi. Tüzüğümüzde boyuna aksaklıklar buluyor. Fakat o, bildiğini okurken biz de bildiğimizi okuyoruz.

         

        Sizi şunun için rahatsız ediyorum: Şimdiye kadar muntazaman gelen Dergi’nin 30’uncu sayısı gelmedi. Bu sayıyı Ziyaeddin Babakurban’dan aldım. Bundan sonraki sayıların gönderilmesine himmetinizi rica ederim. Göndermek için beynelmilel pul istiyormuşsunuz. Maalesef bu pullardan Türkiye’de ele geçirmeye imkân yok. Bunları kendi dostlarına dağıtıyorlar. Bu sebeple isterseniz size kitap falan göndereyim. Ama sizde bana ne yapıp yapıp Dergi’yi yollayın. Türkiye’de ‘Türk’ olarak bir ben kaldım. Bu son Türk’e de dergi göndermezseniz ahrette size mahkemeye veririm.

         

        Selâm ve sağlık dileklerimle. Dergideki bütün ırkdaşlara selâm.

         

        Tanrı Türkü Korusun

         

        Atsız

        Muhterem Edige Kırımal Beğ,                                                                                                       9 Ekim 1970

         

        New York’tan İzzet Kara adlı bir Kırım Türkünden mektup aldım. 300 ailelik bir Kırımlı azınlığından olduğunu ve Kırım adlı bir dergi çıkardıklarını yazarak bizimle ilişki kurmak istediğini bildiriyor.

         

        İzzet Kara hakkında müsbet veya menfi bir fikriniz var ise bildirmenizi rica eder, yani kendisine güvenilip güvenilemeyeceği hakkındaki tavsiyenizi bekler, selâm ve hürmetlerimle sağlık dileklerinizi gönderirim.

         

        Tanrı Türkü Korusun

         


         

        1  Yücel Hacaloğlu, Atsız’ın Mektupları, İstanbul 2001, 330 s.

        2  Yücel Hacaloğlu, Atsız’ın Mektupları, İstanbul 2013, 440 s.

        3  Memmed Ceferli, Azerbaycan Legion Edebiyyatı, Bakü 2005, s.39

        4  “Sovyet Azerbaycan’ı Maarifine Toplu Bir Bakış ve Komünist Terbiye Sisteminin Hedefi”, Dergi, sayı 2, Nisan- Haziran 1955, s. 90-108; “Azerbaycan Türklüğünce Benimsenmiyen Bir İdeoloji”, Dergi, sayı 4, 1956, s.88-106; Abdürrahim Zapsu, Büyük İslam Tarihi, Sıralar Matbaası Neşriyatı, İstanbul 1955, Dergi, sayı5, 1956, s.114-116 (Kitap Tanıtımı);İşte, Azerbaycan Tarihi ve Kültürü Böyle Tahrif Ediliyor, Dergi, sayı 6, 1956, s.60-74; “Azerbaycan Türkçesinin Devlet Dili İlan Edilmesi Münasebetile”, Dergi, sayı 7, 1956, s.97-115; İslam, Aylık Siyasi, İlim, Din, Fikir ve Sanat Mecmuası, Dergi, sayı 8, 1957, s.104-110 (dergi tanıtımı); “Bariz Bir Hakikati Uğultuya Boğmağa Yeltenen Kısık Bir Ses”, Dergi, sayı 9, 1957, s.76-86; “Cebbar Ertürk, Anayurtta Unutulan Türklük, Kayseri 1956, Dergi, sayı 10, 1957, s.103-107 (Kitap tanıtımı); “Azerbaycan Sovyet Edebiyatının Bugünkü Manzarasını Aksettiren Bir Yazısı Münasebetile”, Dergi, sayı 11, 1957, s.96-110; “Mustafa Zihni Hızaloğlu, Şeyh Şamil(Şimali Kafkasya İstiklal Mücadeleleri), Ankara 1958”, Dergi, sayı 12, 1958, s.98-102 (Kitap tanıtımı); “Azerbaycan Türklüğünün Topyekûn İmhasını Hedef Tutmuş Milli Bir Katliam ‘Milli Bayram’ İlan Ettiriliyor”, Dergi, sayı 14, 1958, s.88-102; “Sovyet Maarif Sistemini Altüst Eden Yeni Bir Kanun Münasebetile”, Dergi, sayı 15, 1959, s.40-54; “Sovyet Azerbaycan’ında Tenkitlere Hedef Olan Bazı Şiirler Üze rinde İncelemeler”, Dergi, sayı 17, 1959, s.65-83; “Rusçanın Azerbaycan’daki Hâkim Mevkiini Tahkime Matuf Fevkalade Tedbirler”, Dergi, sayı 18, 1959, s.32-47; “General İsmail Berkok, tarihte Kafkasya, İstanbul 1958”, Dergi, sayı 18, 1959, s.99-104 (Kitap tanıtımı); “Sovyet Azerbaycan’ında Çıkan Bir Tarih Eseri Münasebetile”, Dergi, sayı19, 1960, s.63-77; “Azerbaycan Komünist Partisinin XXIV, Kongresini En Çok Meşgul Eden Mesele”, Dergi, sayı 21, 1960, s.52-64; “’Muhtevaca Sosyalist Şekilce Milli Kültür’ Konusu Etrafında Azerbaycan’da Yeni Kımıldanmalar”, Dergi, sayı 23/24, 1961, s.38-45; “Ekber Ağa Şeyhulislam”, Dergi, sayı 23/24, 1961, s.94 (Nekroloji); “İdeoloji Çalışmalar Yönünden Azerbaycan’daki Son Durum”, Dergi, sayı 30, 1962, s.73-85; “Azerbaycan Sovyet Koloniyalizmi Etrafında Birleşmiş Milletlerde Cereyan Eden Tartışmaların Sıklet Merkezinde”, Dergi, sayı 32, 1963, s.36-49; “Azerbaycan Sovyet Edebiyatında Mukavemet Hareketinin Milli Karakteri”, Dergi, sayı 33, 1963, s.34-47; “Kara Bir İstilanın Milli Bayram Gibi Kutlanması”, Dergi, sayı 37, 1964, s.41-52; “Stalin’in Ölümünden Sonra Sovyet Azerbaycan’ı”, Dergi, sayı 39/40, 1965, s.52-63; “Özbekistanda Milliyetçilik”, Dergi, sayı 41, 1965, s.34-48; “Bandung Konferansının On Yıllığı Üzerine”, Dergi, sayı 43, 1966, s. 50-63; “Velikaya Drujba Azerbaycanskogo İ Russkogo Narodov, Bakü 1964”, Dergi, sayı 43, 1966, s.64-69 (Kitap tanıtımı); “Sosyalist Millet Efsanesi Üzerine”, Dergi, sayı 44, 1966, s.52-65; “Türkistan Cedidizmi Komünist Propagandasının Dikkat Merkezinde”, Dergi, sayı 45, 1966, s.25-34; “Sovyet Dayanışma Komitesinin Asya ve Afrika Memleketleriyle İlgili Faaliyeti”, Dergi, sayı 46, 1966, s.14-24; “H. Tursunov, Vostaniye 1916 goda v Sredney Azii i Kazakıstane, Taşkent 1962”, Dergi, sayı 46, 1966, s.62-65 (Kitap Tanıtımı); “Ekim İhtilali ve Sovyet Doğusu Halkları”, Dergi, sayı 47, 1967, s.18-29; “Doğu Sovyet Cumhuriyetlerinde İdeolojik Çalışmalar”, Dergi, sayı 48, 1967, s.38-47; “A. Tursunbayev, Protiv burjuaznoy falsifikatsii istorii Kazakıstana”, Alma-Ata 1963, Dergi, sayı 48, 1967, s.73-77 (Kitap tanıtımı); “Sovyet Liselerinden Çıkanların Karşılaştıkları Güçlükler”, Dergi, sayı 49, 1967, s.37-45; “Sovyet Türkologlarının Bakü Konferansı”, Dergi, sayı 50, 1967, s.32-42; “A. Ş. Milman, Politiçeskiy stroy Azerbaycan’a v XIX-naçale XX ve kov, Bakü 1966”, Dergi, sayı 50, 1967, s.69-73 (Kitap tanıtımı); “Yeni Sovyet Gelenek, Örf ve Törenleri Üzerine”, Dergi, sayı 51, 1968, s.23-31; “Natsionalno-osvoboditelnoye dvijeniye, Moskova 1967”, Dergi, sayı 51, 1968, s.71-74 (Kitap tanıtımı); “Sovyet İçtimai İlimleri ve Problemleri”, Dergi, sayı 52, 1968, s.16-25; “Bilingizm Problemi Üzerine”, Dergi, sayı 53, 1968, s.52-64; “Pobeda sovetskoy vlasti v Sredney Azii i Kazaktasne, Taşkent 1967”, Dergi, sayı 53, 1968, s.74-76; “Güney Kafkasya Edebiyat Tenkitçilerinin Bakü Konferansı”, Dergi, sayı 54, 1968, s.35-48; “Başlıca Arap Devletlerinde Müstakar İç Siyasi Durum Konusu Üzerine”, Dergi, sayı 55, 1969, s.56-63; “Sovyet Türkistan’ı ve Müslüman Doğu Memleketleri”, Dergi, sayı 56, 1969, s.16-33;Azerbaycan Sovyet Edebiyatı, Bakü 1967, Dergi, sayı 56, 1969, s.64-67 (Kitap tanıtımı); “Asya-Afrika Yazarlarının Taşkent Simpozyumu”, Dergi, sayı 57, 1969, s.20-30; “Sovyetler Birliğinde Milletler Problemi”, Dergi, sayı 58, 1969, s.56-65; “İstoriya Kommunistiçeşkih Organizatsiy Sredney Azii”, Taşkent 1967, Dergi, sayı 58, 1969, s.73-75 (Kitap tanıtımı); “Asya ve Afrika Ülkelerinde Sosyal Güçlerin Karakteri”, Dergi, sayı 59, 1970, s.47-54; “Azerbaycan Türkleri”, Dergi, sayı 60, 1970, s.3-22; “Sovyetler Birliği Türklerinin Alfabelerinde Birleşme Eğilimi”, Dergi, sayı61, 1970, s.53-61; “Azerbaycan ve Kazakistan Sovyetler Cumhuriyetlerinin 50 Yıllığı”, Dergi, sayı 62, 1970, S.3-17; “A. A. Gordiyenko, Obrazovaniye Turkstanskoy ASSSR, Moskova 1968”, Dergi, sayı 62, 1970, s.74-76; “Türkistan Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin Statükosu Üzerine”, Dergi, sayı 63, 1971, s.35-43; “Türk-Müslüman Sovyet Cumhuriyetlerinin Komünist Parti Kongreleri”, Dergi, sayı 64, 1971, s.26-38; “Sovyet Milliyetler Politikasında Yeni Bir Gerileme mi?”, Dergi, sayı 65, 1971, s.48-57; “Türk-Müslüman Sovyet Cumhuriyetlerinin Son Yazarlar Kongreleri Üzerine”, Dergi, sayı 66, 1971, s.35-50.

        5                      Müstecip Ülküsal, “Dr. Edige Mustafa Kırımal’ı Kaybettik”, Emel, sayı 118, Mayıs-Haziran 1980, s.1-5


Türk Yurdu Şubat 2014
Türk Yurdu Şubat 2014
Şubat 2014 - Yıl 103 - Sayı 318

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele