Hamdullah Suphi ve Gagauzlar

Hamdullah Suphi ve Gagauzlar

İsmi Türk Ocakları ile özdeşlemiş olan Hamdullah Suphi Tanrıöver, Türk Ocaklarının 1931’de kapatılmasının ardından Bükreş’e elçi olarak atanmıştır. Tanrıöver, İstanbul Türk Ocağı’nda yaptığı bir konuşmada Türk Ocaklılar için “Aziz Ocaklı! Sen Türk’ün gören gözü, duyan kulağı, uyanık vicdanısın” demişti. Kendi sözünde olduğu gibi, Hamdullah Suphi elçi olarak gittiği Romanya’da “Türk’ün gören gözü” olmuş ve Dobruca ile Besarabya’da yaşayan Gagauz Türkleri ile yakından ilgilenmeye başlamış, Anadolu Türklüğünün bu insanları görmesini, anlamasını ve hatırlamasını sağlamıştır. Aynı zamanda Gagauzların eğitimleri, sorunları ve kültürel meseleleri ile de ilgilenmiş bu konuda hem Ankara’ya raporlar yazmış hem de Romen hükümeti nezdinde girişimlerde bulunmuştur. Bir çok Gagauz yerleşim yerinde Türkçe okulların açılmasını sağlamış, Türkiye’den buraya kitap ve eğitim araçlarının gelmesini sağlamıştır. Ardından Gagauz gençlerin Türkiye’ye gelerek eğitim görmelerini sağlamıştır. Bugün Gagauz Yeri’nde bu etki halen hissedilmekte, Hamdullah Suphi’nin hizmetleri büyük bir saygıyla hatırlanmaktadır. Hamdullah Suphi, Gagauzların dilleri, dini inanışları, kültürleri, sosyal yaşamları ve pek çok özellikleri üzerine çalışmalar yapmış, klasik bir diplomatik misyon şefi olmaktan öte, bir kültür ve milli şuur elçisi olarak hareket etmiştir. 

Hamdullah Suphi Tanrıöver’in üzerine daha çok çalışma yapılması ve bu çalışmaların teşvik edilmesi amacıyla hazırlanan bu kitap ise Türk Ocakları Genel Merkezi, Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı(YTB), Türk Tarih Kurumu(TTK) işbirliğiyle gerçekleştirilen “Günebakan’dan Günümüze Gagauzya Dostluğumuz: Hamdullah Suphi ve Gagauzlar Uluslararası Bilgi Şöleni”ninde ortaya koyulan bildirilerin genişletilmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda Türkiye ve Gagauzya’dan pek çok bilim insanının katıldığı bu bilgi şöleni 2-4 Haziran 2016 tarihlerinde Moldova’ya bağlı özerk bir cumhuriyet olan Gagauz Yeri’nin başkenti Komrat’ta gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda Hamdullah Suphi’nin ölümünün 50. yılı anısına ithaf edilen bu eser Hamdullah Suphi’nin şahsı hakkındaki çalışmaların yanı sıra Gagauz Türklerinin siyasi, sosyal, kültürel pek çok özelliği üzerine yapılan araştırmaları içermektedir.