Siyasal Anlamıyla İslami Küresel Toplum Tasavvuru Üzerinde Bir Kere Daha Teemmül Etmek

Şubat 2014 - Yıl 103 - Sayı 318



        Ümmetin tek parça siyasal bir topluluk olarak tasavvuruna “ümmetçilik” denir. Bu nedenle modern İslami düşünce bakımından İslami Küresel bir siyasi toplum özlemi olan ümmetçilik, Müslümanların zihnini hep meşgul etmiştir. Bu ülkenin tüm Müslümanları siyasi meşrebi ne olursa olsun derece itibariyle de olsa ümmetçi bir dünya görüşüyle büyüdüler. Bu hedef hepimizi heyecanlandırmıştır. Ve romantik dava adamları için bu hedef, heyecan vermeye hâlâ devam ediyor; vermelidir de. Ancak reel şartlar karşısında bizlerin tarihi bir kere daha ve olabilecek tüm açılarıyla okumak ve yorumlamak mecburiyeti bulunmaktadır. Çünkü İslam tarihinin bu meseleyle ilgili sahneleri ve sırf bu meseleden neşet eden diğer müsellemâtı bu günümüzü de etkilemeye devam ediyor.

         

        Konuya şuradan bir giriş yapabiliriz: Ümmet, kadim ve sahih bir kavram olmakla beraber ümmetçilik kavramı bu vasıfları taşımaz. Ümmet kavramı kadim ve sahih olma niteliğini Kur’an’dan ve Hz. Peygamberden alır. Ümmetçilik ise tıpkı İslamcılık gibi modern zamanlara ait bir kavramdır; ona kadim/klasik dönemde rastlayamazsınız. Ve hatta İslamcılığı ümmetçilik olarak okumaz isek, ümmetçilik kavramı geçen yüzyılın ortalarında karşılaştığımız bir kavramdır.1 Kur’an-ı Kerim’de birçok kereler ümmet kavramı geçer: Genel olarak bir dindaşlar/müminler topluluğu olarak Kur’an-ı Kerim’de zikredilen ümmete bir siyasal topluluk anlamı yüklenmediği gibi farklı anlamlarda da kullanılmıştır. Buradan hareketle tek bir siyasi toplum anlamıyla “ümmetçilik” kavramına Kitap’ta hiç rastlayamayız. Aynı şekilde hadiste de.