Kazakistan’da Geleceğin Yolu: Ulusal Diriliş

Eylül 2018 - Yıl 107 - Sayı 373



        Kazakistan’da “strateji 2030 ve strateji 2050” yılı kalkınma hedeflerine yönelik olarak Başkan Nursultan Nazarbayev, 12 Nisan 2017’de stratejik hedeflerin yol haritasını içeren, “Geleceğe yönelim: Manevi canlanma” veya “Рухани Жаңғыру: Ulusal diriliş ve yükseliş” olarak da adlandırılabilecek makalesini yayımlamıştı. 

        Makalenin birinci bölümünde, ülke çapında yapılması gereken reform hareketlerinin başlık ve alt başlıklarının uygulanmasına işaret edilmiş, “XXI. yüzyılda Ulusal Geleceğimiz; rekabet yeteneği, yararcılık, ulusal kimliğin korunması, eğitimin kalitesinin artırılması, planlı ve programlı reformlara dayalı gelişim, şeffaflık bilinci” başlığı ve alt başlıkları belirlenmişti. Makalede, Kazakistan’ın kalkınma hedef stratejilerine bağlı olarak Kazakların XXI. yüzyılın ortalarında başarması gereken alanlara yönelik çeşitli pratik bakış açıları getirilmekteydi.

        Makalenin ikinci bölümde ise “…Tarih, siyaset bilimi, sosyoloji, felsefe, psikoloji, kültür bilimi ve filoloji alanında öğrenciler için tam teşekküllü eğitim ve bilim alt ve üst yapı koşullarının yaratılması, insani entelektüelliğin toplum katmanlarında yaygınlaştırılması,  ülkenin yükseköğretim kurumlarındaki insani gelişim ve ilerleme bölümlerinin devlet tarafından desteklenmesi, her konuda çağdaşlaşmaya hizmet sunan tüm uzmanlık ve mesleki alanlarda ve geleceği anlayabilen insan gücü ve bilgi toplumunun desteklenmesi, dünyanın en iyi yüz ders kitabını, dünyanın her yerinden insanlık eğitiminde farklı dillere çevrilerek gençlerin öğrenimine kazandırılması, 2018-2019 öğretim yılında öğrencilerin bu ders kitaplarından yararlanması, Ulusal Tercüme Bürosu oluşturularak Hükümetin 2017 yazından itibaren çalışmaya başlaması istenebilir…” ifadeleri ile bilimsel ve akademik arz ve taleplerin tespiti ve proje odaklı çalışma yöntemine başlanılması gerektiği vurgulanıyordu.

        Bu makalenin yayımlanmasından sonraki bir yıllık dönemde ülke çapında eğitim, bilim ve kültür alanlarının desteklenmesi için bir dizi bilimsel ve kültürel planlı yayın çalışması gerçekleştirildi. 2018 Mayıs ayında, bu makalenin ikinci bölümündeki yayıncılık hedeflerine bir yıl gibi kısa zamanda ulaşılarak ülke çapında ücretsiz olarak dağıtılması imrenilecek düzeyde bir başarı öyküsü olarak göze çarpıyor.

        Özellikle Kazakistan kamusal alanındaki eğitim, bilim, kültür ve akademik sektöre dünya çapında okunan ve araştırılan prestijli bilimsel yayınlar kazandırılmış olması, stratejik planına uygun yönetim performansının kanıtı niteliğinde görülüyor.  

        Bu kapsamda, ülke çapındaki üniversitelerin arz talepleri doğrultusunda kütüphanelere ve bilimsel araştırma merkezlerine dağıtılmak üzere 1700 ‘e yakın yeni yayın yapıldı. Ulusal ve uluslararası akademik ve kültürel başyapıtların tercümelerini de içeren yayınlar, Kazakistan bilgi toplumu dinamizminin yükseltilmesine yönelik önemli bir kamu hizmeti özelliğini taşıyor.

        Üniversite ve akademik alanın faaliyet ve programlarını da etkilemesi beklenen “Рухани Жаңғыру: Ulusal diriliş ve yükseliş” adlı makalesinin ardından, özellikle Kazakistan’daki eğitim, bilim ve kültür hayatına yönelik yeni proje çalışmalarının üniversite akademisyenlerini, tüm bölge okullarındaki öğretmen ve öğrencileri hızla etkilemesi bekleniyor.

        Kazakistan’da bilgi toplumunun gelişimi için Kazakistan Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığının desteği ile Kazakistan Ulusal Tercüme Bürosu tarafından Kazak Türkçesine çevrilerek bütün üniversite kütüphanelerine teslim edilen yayınlar, “Yeni İnsani Eğitim İçin Kazak Dilinde 100 Yeni Ders Kitabı” projesi kapsamında 11 konuda ve 18 yeni eserden oluşuyor. Bu yayınlar sosyal ve insani bilimler ağırlıklı olup Kiril harfleri ile Kazak Türkçesinde basıldı.

        Felsefe, sosyoloji, psikoloji, ekonomi, yönetim, işletme, girişimcilik, dilbilimi, din, antropoloji, çağdaş teknolojik gelişmeler ve medya konularında Amerika, Avrupa ve diğer başarılı dünya üniversitelerinin de yararlandığı bu kitaplar; “Felsefenin 25 Temel Kitabı, Sokrat’tan Derrida’ya Kısa Bir Felsefe Tarihi, Batı Felsefesinin Yeni Tarihi (Antik Felsefe, Ortaçağ Felsefesi),  Modern Psikolojinin Tarihi, Sosyal Psikoloji, Sosyal Hayvan, Sosyoloji Kuramı, Sosyolojinin Temelleri, Dile Giriş, Dil ve Kültürlerarası İletişim, Tanrı’nın Tarihi: 4000 yıllık Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam Arayışı, Yönetim, Girişimcilik (teori, süreç, uygulama), Dördüncü Sanayi Devrimi, Ekonomi Bilimi, Antropolojide Tarih ve Teori, Medyada Etik Çalışması” adlarını taşıyor.

        Kazakistan’da bilgi toplumu faaliyetleri, kalkınmanın bütün yönleri ile daha hızlı ve kuşatıcı yeterlilikte tabana yayılması ve ulusal çağdaşlaşmanın gerçekleşmesi için bilimsel üretimin ihtiyaç duyduğu insan gücüne odaklanmış durumda.  Oluşturulması düşünülen üretim toplumu, kültürü ve evrensel bakış açısı ile hoşgörülü, empati sahibi kişilik geliştirme çabası, Kazakistan halkı için öncelikli kazanımlar olarak değerlendiriliyor.

        2030 ve 2050 ulusal kalkınma stratejileri ve toplumsal değişim ve gelişim yolları, 21. yüzyılın çağdaş kazanımcı pragmatizm sahibi evrensel bilincine dayandırılmak isteniyor.  İnsani önceliğe dayalı yatırımların evrensel modernleşme süreci ile çok çabuk etkileşime geçeceği umuluyor. Kazakistan halkının üretim ve tüketim bilincini yükseltici uygulamaları da içermesi beklenen kolektif eğitim, bilgi toplumu sürecinin temel faktörü olarak değerlendirilmekte.

        Kazakistan Devleti kalkınmada önceliği eğitim ve bilime verirken Ülkenin farklı sosyal alt sistemlerinde ve farklı yoğunluktaki kentlerinde ortak yatırımların gelişimi ve aşamalarının hızla yaygınlaştırılması da 2030 Kalkınma Planı’nın programa dönüştüğünün bir göstergesi niteliğinde. Kazakistan bilgi toplumu çalışmalarındaki nihai ulusal hedefin ise kendi kendini geliştirebilen ve sürekli güncellenebilen evrensel dijital yenilikçiliğe uyumlu, sistemlerin çalıştırılmasında görev alacak yüksek beyin takımı gücünün yetiştirilerek uzmanlık ve alt alan uzmanlık alanlarına yaygınlaştırılması olduğu gözlemleniyor. Ulusal kamu yönetiminin toplumsal gereksinimlerine cevap verecek standartta ve kalitede verimli olması, üretimin tüm bölgelerdeki yetişmiş insan gücü ile başarılması hedefine odaklanmış olması “strateji 2030” kalkınma planına gençlerin nitelikli olarak katılacağı umudunu doğruyor.

        Ekonomide ve sosyal değişimde açıklık, şeffaflık ve ilkeli yararcılık ile Kazak toplumunun manevi kültürel dinamizminin birleştirilmesinde, bu atılımların yakın süreçte modernleşme ile sonuçlanması mümkün olabilir.  Sosyal ve kültürel dinamiklerini etkinleştirilecek olan Kazakistan’da bilgi toplumu gücünün varlığının artırılması ve kapasitesinin ülke çapında etkinleştirilmesi “strateji 2050” hedefinin başarılması için çok önemli. Ülkedeki yoğun bilgilendirme ve bilinçlendirme çabası, ulusun kendi gücü ve değerleri ile kendi ülkesini yönetme kapasitesine ulaşması planına uygun büyük bir hazırlık çalışmasıdır. Özellikle kamu hizmeti etkinliklerinin toplumsal katma değer yaratması düşüncesi bağlamında, Kazak halkının genel tutum ve bakış açısı etkilenebilir. Klasik toplum ve çevreden kurtularak modern dünyayı ve içindeki gelişmişliği takip eden ve ona ortak olabilen yüksek ulusal başarıyı isteklendirme ve kârlı sektör üretimi, insan gücü yeterliliği “strateji 2050” için birleştirilmek isteniyor.

        Yakın gelecekte toplumsal ve ulusal sistem değişikliği, Kazakistan’ın topyekûn kalkınma dinamiklerini sağlam temellere dayandırabilecektir. Kazakistan eğitim, bilim ve kültür sektörü, mevcut potansiyelin modernizasyonuna mantıksal ve yapısal olarak odaklanmış durumda. Güçlü ve sorumlu insanların birliği, kamusal organizasyonda şeffaflık bilincini geliştirerek kitle üretim araçlarının bilgi toplumu programına odaklandırılması ile toplumsal etkileşimin kolaylaştırılması sessiz bir kamu reformu olarak kabul edilmektedir.

         Kazak halkı, kendi ulusal potansiyel insan gücüne ve ulusal kültürün korunmasıyla birlikte Kazakistan bilgi toplumuna ait olmasını istediği 2030 ve 2050 kalkınma hedeflerine, manevi değerlere dayalı modernleşme ile ulaşmakta kararlı görünüyor.  Kazakistan toplum yapısı örgüsünün kimlik, gelenekler, dil ve kültürel mirasa ait ortak bilince ulaştırılması ve her ferdin maddi ve manevi gücünün esas değer olarak görülmesi ve kabullenilmesi doğrultusunda bir yenilik, her zaman toplum desteğine sahip olacaktır.

        Kaliteli eğitime yönelik evrensel yaklaşım ile dünyanın gelişmiş ülkelerindeki kalkınmışlık seviyesinin kazanılması, ülkede temel bir öncelik olmuş durumda. Fakat ulusal gelişmenin, dünyada gerçekleşen modern süreçlerin birebir aynen kabulünün ve ihracının da çeşitli riskleri beraberinde taşıdığı teel bir gerçek olarak kabul edilmelidir.

        Özellikle kültür alanındaki reformlarda, dil ve alfabe yeniliklerinde uyum döneminin ve Kiril alfabesi ile eğitimin çok dilli eğitim ve öğrenim kapsamında sürdürülmesi gerektiği konusundaki düşüncelerin, toplum katmanlarınca henüz tam anlaşılmadığı kanaati oldukça yaygın.

        Kazakistan’da eğitim, bilim ve kültür alanlarındaki modernleşme çalışmaları uluslararası boyutta temsil başarısı ile yeni süreçlerde etkinlik kazanabilir. 

        Kazakistan’ın, UNESCO tarafından yapılan oylamada, 156 ülkenin 98’inin oyunu alarak “Somut Olmayan Kültürel Mirasının Korunması Uluslararası Komitesi Başkanlığı”na seçilmiş olması, küresel alanda kendi değerlerini ve ülke zenginliğini insanlığa sunma fırsatını doğurdu. Bu alanda 4 yıl boyunca sistematik bir temel program üzerinde çalışılması, Kazakistan kültürünün tanıtılmasına ve yabancı turistlerin ilgisinin çekilmesine geniş imkân sağlayacaktır.

        Kazakistan’ın ev sahipliğinde sürdürülen uluslararası barış görüşmeleri, Astana’da yükselen yeni Avrasya metropol başkentin varlığı, büyük yer altı ve yer üstü zenginlikler Avrasya’da lider ülke, Türk dünyasında lider ülke ve İslam âleminde model ülke olma yolunda Kazakistan’ı öne çıkarıyor.

        Kazakistan 21. yüzyılın kurucu ve karar verici güçlerinin kalkınmışlık düzeyine sahip olma yolunda çok büyük mesafeler katetmiş durumda.