TÜRKİYE’NİN ABD VE AB DENKLEMİ

Mart 2018 - Yıl 108 - Sayı 367



                Editörlüğünü Orhan GÖKÇE, Uğur DEMİRAY ve Edibe SÖZEN’in yaptığı kitap Çizgi Kitapevinden okuyucuya sunuluyor. 11 üniversite öğretim elemanının yazdığı on yazının bulunduğu kitap üç bölümden oluşuyor.

                Kitabın konusunu 11 Eylül saldırılarından önce ve sonraki Türkiye ABD ilişkileri, Büyük Ortadoğu Projesi, Türkiye-AB ilişkileri, Batı’da Türk imajı, Avrupa’da Türkler ve Türk halkının AB’ye bakışı gibi konular oluşturmaktadır.

                Editörler tarafından yazılmış ve Saddam Hüseyin’in Kuveyt’i işgalinden altı hafta sonra George Herbert Walker Bush’un (Baba Bush) Kongre’de ‘yeni bir dünya düzeninden’ bahsettiği 11 Eylül 1990 günü ve ardından gerçekten yeni bir dünya düzeninin oluştuğu 11 Eylül 2001 saldırılarının da, yani bu iki önemli olayın da, ’11 Eylül’e’ rastlamasının ne kadar ilginç bir tesadüf olduğunu belirttikleri sunuşun ardından, Prof. Dr. Orhan GÖKÇE 11 Eylül sonrası dünyada değişen dengelerden özellikle Amerika’nın uyguladığı politikalardan ve Türkiye’yi çok etkileyecek olan Büyük Ortadoğu Projesinden bahsetmektedir.

                Amerika-Türkiye ve Ortadoğu ilişkilerine ayrılan birinci bölümde Prof. Dr. Orhan GÖKÇE ve Doç. Dr. Birol AKGÜN 11 Eylül’ün Türkiye Amerika ilişkilerini, Irak Savaşı için hazırlanan ancak kabul edilmeyen Mart 2003 tezkeresiyle nasıl etkilediğini ve Amerika’yla arası açılan Türkiye’nin bu baskıdan kurtulmak için AB’ne daha fazla yaklaşmasından bahsetmektedir. Kitapta ayrıca Doç. Dr. Erkan YÜKSEL’in ‘Dünyanın süper gücü’ olan Amerika medyasında nasıl bir Türkiye imajı çizildiğini göstermek için 2002–2004 yılları arasında ABD medyasında yayımlanan ve Türkiye’de Başbakanlık Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü (BYEGM) tarafından kayda alınan haber ve yorum yazılarını inceleyen ve bunların analizini yapan bir yazısı da mevcuttur. Amerikan medyasının tutumunu BYGEM’in verilerine göre inceleyen bu yazıdan sonra Yrd. Doç. Dr. İncilay CANGÖZ New York Times ve Washington Post gazetelerinde 1 Mart Tezkeresinin nasıl temsil edildiğini incelemiştir. Doç. Dr. Nezih ORHON, İslam ülkeleri ve diğer ülkelerde Amerika imajı üzerine yapılan araştırmalar ve değerlendirmelerden bahsetmekte, aynı zamanda da kuramlardan söz etmektedir.

                İkinci bölüm Türkiye-AB ilişkilerine ayrılmıştır. Yrd. Doç. Dr. Gülise GÖKÇE ‘AB Üyelik Sürecinin Türk Kamu Yönetimi Üzerine Olası Etkileri’ isimli yazısında Avrupa Birliği ile müzakere sürecinin nasıl sonuçlanabileceği sorusu ve sürecin Türk Kamu yönetimi üzerindeki olası etkilerini, 17 Aralık Zirve Karar’ına temel oluşturan 6 Ekim İlerleme Raporu ve ekindeki tavsiye belgesi ile 17 Aralık Zirve Kararı ve 3 Ekim 2005’te kararlaştırılan Müzakere Çerçeve Belgesi ve 2005’te yayınlanan Katılım Ortaklığı belgesi çerçevesinde tartışmaktadır. Türkiye’yi yakından tanıyan ve dolayısıyla o meşhur Türk korkusundan, önyargısından kurtulmuş iki Alman; Giessen Üniversitesi’nden Prof. Dr. Kurt Marquardt ve Alman Milli Takımı ve Fenerbahçe Spor Kulübünün eski kalecisi Toni Schumacher, Türkiye, Türkler, Almanya’daki Türk göçmenler ve Avrupa’da yaygınlaşan İslam düşmanlığının vatandaşlarımızı nasıl etkilediği ve AB-Türkiye ilişkileri hakkındaki görüşlerini ‘Almanların Gözüyle Türkiye-AB İlişkileri’ konulu röportajda açıklamaktadırlar.

                Avrupa’daki Türk İmajı ve Türkiye’deki AB İmajı konularını ele alan son bölümde Prof. Dr. Orhan GÖKÇE ‘Alman Kamuoyu’nda Türk İmajı’ konulu yazısında Türklerin denetlenmesi gereken bir öteki olduğu, Müslümanların barbar, gerici, şiddet yanlısı, anti demokratik insanlar olduklarının düşünüldüğünü açıklamakta ve Alman kamuoyu yoklamalarında Türkler hakkında ortaya konanlardan bahsetmektedir. Öğretim Görevlisi İrfan ÇİFTÇİ, ‘Olduğu Gibi Görünemeyen, Göründüğü Gibi Olmayan Korkunun Efendisi: Türkler’ yazısında Avrupa adının kökenini açıklamakta ve Avrupa’daki Türk algısından bahsetmektedir. Prof. Dr. Uğur DEMİRAY ve Araş. Gör. Aynur ÖRNEK ‘Türk Medyasının Türk Halkının Batı’ya Bakış ve Beklentileri’ yazılarında medyanın da etkileriyle Türk halkının Batı’ya bakış ve beklentilerinin genellikle olumlu nitelikler gösterdiğini ancak Batı’nın tarihten kaynaklanan nedenlerle Türkiye’ye yönelik olumsuz yaklaşımının Türk kamuoyunda bazı kuşkuları beraberinde getirdiğini belirtmektedirler. Prof. Dr. Suat GEZGİN ‘Avrupalı Türkler’ yazısında Türkler ve Avrupalıların tarihteki ilk temaslarının ne zaman olduğunu, AB’nin adlarındaki değişimleri ve Avrupa’daki Türk göçmenleri ve yaşam tarzlarından bahsetmektedir.

                Ülke gündemini ve ülkenin en önemli sorunlarını ortaya koyan ve her sayfasında ilgi çekici bilgiler ve yorumlarla karşılaşacağınız bu kitap, son söz olarak Prof. Dr. İnal Cem COŞKUN’un Atatürk ve onun Batı’ya tavrı ve devrimlerinin nasıl yorumlandığını anlatması ile çok anlamlı bir şekilde bitiyor.