Türk Ocaklarında Türk ve Batı Mûsikîsi Faâliyetleri -Geçmiş Zaman Olur ki-

Ekim 2013 - Yıl 102 - Sayı 314

                    Cumhuriyetimizin kuruluşunun 50. yılında TC Başbakanlık Basın- Yayın Genel Müdürlüğü’nce bastırılan Münir Nurettin Selçuk ve yönetiminde “Atatürk’ün Sevdiği Şarkı ve Türküler” uzunçalarının[1] zarf kapağında bulunan Münir Bey imzalı yazıda:

         

                                “Cumhuriyetin ilânından sonra, askerlik hizmetimizi de yapmak için          (Riyâset-i Cumhûr Mûsikî Hey’eti) ne girerek Ankara’ya gittik ve üç yıl Ata’mızın         maiyetinde, görevimizi yerine getirdik.

                               

                                Bu süre içinde, bir-iki def’a bu hey’etle, ondan sonra da Refik Fersan ve Hâfız      Yaşar arkadaşlarımla birlikte, her hafta Ata’mızın huzuruna çıkarak ona, güzel mûsikîmizden, çoklukla şarkı formundaki eserleri dinletirdik.

         

                                Kendisi de sevimli ve kulağa hoş gelen sesiyle, bazı şarkılarda bize katılırdı.

         

                                İlk yolculukları sırasında birlikte gittiğimiz İzmir ve Bursa’da da konserler             vermiştik.

         

                                Cumhuriyetimizin 50 nci kuruluş yılında bu plağa okuduğum şarkılardan   çoğunu, Ata, benden dinlemiş ve sevmişti.

         

                                Bu arada Türk Ocağı’nda, Tanburî Refik Fersan arkadaşımla verdiğimiz bir         konseri, eşi Lâtîfe hanımla şereflendirerek, sonuna kadar dinlemiş, sonra da bizlere  iltifat etmişlerdi.” denilmektedir.

                                          

                    Şimdi geliniz zamanı bir an durdurup; o iklîme gidelim ve Türk Ocağı’nda Ata’mızın da bulunduğu, hatta sesiyle katıldığı konser/konserlerin içinde bulalım kendimizi!.. Bu hayâlin tasavvuru bile Cumhuriyetimizin 90. Kuruluş Yıl Dönümü’nde ne muhteşem bir duygu değil mi?..

         

                    Resmi kuruluşu 25 Mart 1912’de –fiîlen 1911- tescil edilen Türk Ocaklarının merkezi, tabîi olarak merkez-i hükûmet (Başkent) olan İstanbul’da idi.

         

        Kurtuluş savaşını ve Cumhuriyet’in ilânını müteâkip Türk Ocakları Genel Merkezi de başkent Ankara’ya naklolunmuştur.

         

        Türk Ocakları, Cumhuriyet’in ilânından sonra millî birliğimiz için oluşturulan millî politikaların hayata geçirilmesinde öncü rolünü üstlenmiş bir kuruluştur. Bu bağlamda Türk Ocaklarının kültür-san’at faâliyetleri kesintisiz devam etmiştir.

         

        İstanbul Türk Ocağı’nın 1927 yılında memleketimizin en güzîde mûsikîşinâslarından oluşan San’at Kurulu”/Mûsikî Encümeni[2] yönetiminde teşekkül eden 120 kişilik “Klâsik Türk Mûsikîsi Korosu”/ (Mûsikî İhtifâl Hey’eti)’nin ve bu koronun konserleri ile taş plak kayıtlarının bu alanda hem bir ilk hem de klâsik  Türk mûsikîsi korolarının başlangıcını teşkil ettiği günümüzde artık bilinen bir husustur.[3]

         

                    Bu yazıda 5 belge tanıtılacaktır. Bunlardan birinci belge; Reîs-İ Cumhûr Hazretleri ve Muhterem Refikalarının da davetli olduğu: “Ankara’da Mûsikî” başlığıyla 3 Aralık 1924 tarihinde günlük çıkan bir gazetemizde yayımlanan haber ve konser programıdır.[4]

         

                    “Kıymetli sanatkârımız Zeki Bey (Üngör) orkestrasının kış konserleri başlıyor” alt başlığını taşıyan haber/yorum da özetle: Karilerimize (okuyucularımıza), Ankara’da mahrum kaldığı bir zevkin, bir zevk-i sanatın bu cumadan itibaren tatmin edileceğini tebşîr ederiz (müjdeleriz). Kıymetli sanatkârımız Zeki Bey idaresindeki Riyaset-i Cumhûr Mûsikî Heyeti bütün sanatkârlarının iştirakiyle bu Cuma’dan itibaren Türk Ocağı’nda kış konserlerine başlayacaktır, denilmekte ve:

         

                    “Konsere Reis-i Cumhûr Hazretleri ve muhterem refikalarıyla bütün vekillerimiz ve erkân-ı hükümet meduv (davetli) bulunmaktadırlar. Cuma günü Ankara fevkalâde bir gün görecektir” denilerek program verilmektedir.

         

Program

 

Birinci Kısım

 

1-F. Mendelson   Senfoni numara 3

                                                                             Andante Allegro ajitato

                                                                             Vivace non troppo, adejyo

                                                                             Allegro vivacissimo

         

İkinci Kısım

 

                                                   2-Zeki Bey        İstiklâl Marşı (Korkma sönmez

                                                                             bu şafaklarda) [*]

                                                   3-Grieg               suit peer gynt numara 1

                                                                             a- Sabah

                                                                             b- Ose’nin ölümü

                                                                             c- Anitranın dansı

                                                                             d- Dağ kralının ininde

                                                                             suit peer gynt numara 2

                                                                              a- Kız kaçırma ve İngriydin

                                                                                  intikamı

                                                                              b- Arab dansı

                                                                              c- Sahilde fırtınalı akşam

                                                                              d- Solovonun şarkısı

         

                                                    4-Bize              suit carmen numara 1

                                                                              a- Magdema

                                                                              b- Aragonaise

                                                                              c- İntermezzo

                                                                              d- İspanyol raksı

                                                                               r- Alkala ejderhaları

                                                                               s- Boğa güreşçileri       

         

                                                   5-Çaykovski       Üvertür solvonal 1812 [**]

                                                            -----------------

           *Mugannilerin (solistlerin) refakatiyle

          ** Fransa İmparatoru Napolyon un 1812

         senesinde Moskova’dan hezimetini mesurdur.

         

                    İkinci belge:

         

                    Yazımızın ilk bölümünde belirttiğimiz Münir Nurettin Bey’in anlatımından yola çıkarak 16 Mart 1925 Pazartesi akşamı Türk Ocağı’nda verilen Türk mûsikîsi konserinin yine günlük bir gazetemizde yayımlanan haber/program aynen:

         

“Büyük Konser

 

                    Mart’ın onaltıncı Pazarertesi günü akşam saat sekizbuçukta Firdevs Salih Hanım ve Suphi Ziya Bey’in (Özbekkan) iştirakiyle,

         

                    Tanburî Refik (Fersan) ve Münir Bey’ler (Nureddin Selçuk) tarafından verilecek konser programı:

         

                    1- Sultan-i Yegâh, Acemaşîran ve Ferahfeza muhtelif fasıl

                    2- Kemençe ve Tanbûrla : Rast Saz Semâîsi

                    3- Refik ve Münir Bey’ler tarafından : Âsâr-ı müntehab (seçilmiş eserler)

                    4- Dağ ve memleket havaları

                    5- Fantezi (Leylâ)[5] Yahya Kemal Bey’in (Beyatlı)

                           “Yaylı tanbûr, Viyolonsel ve Piyano ile”,

        şeklindedir.

         

                    Bu bağlamda “Cumhurbaşkanlığı İnce Sâz Heyeti” tarafından Ankara Türk Ocağı’nda 25 Şubat 1926 tarihinde verilen ve “Alaturka Konser” başlığıyla duyurulan konserin aşağıya aldığımız program detayı da günümüzde meraklıları için ilginç ve önemli olacaktır.

                    Üçüncü belge:

         

“Riyaset-i Cumhûr İnce Sâz Heyeti tarafından

Türk Ocağı’nda bu akşam verilecek konser

(25 Şubat 1926)

         

Ferahnâk Faslı

 1- Peşrev……………………………..Zeki Mehmed Ağa’nın

                              2- Şarkı…..Beğendim seni…………..Dede Efendi’nin

                              3- Şarkı…..Gel unuttuk……………...Nikoğos Ağa’nın

                              4- Taksim :  Kemâni Necabettin Bey tarafından

                              5- Şarkı…...Olmadım ben…………...Dellâlzâde’nin

                              6- Şarkı……Hoş yaratmış…………   Nikoğos Ağa’nın

                              7- Şarkı……Ben müptelâ olsam……..Dede Efendi’nin

                              8- Yörük Semâî..Bir dilbere dîl………Şakîr Ağa’nın

                              9- Sâz Semâîsi………………………...Zeki Mehmed Ağa’nın

         

Hicaz Faslı

                              1- Peşrev……………………………….Salim Bey

                              2- Nakış…Ey çeşm-i âhu……………...Dede Efendi’nin

                              3- Şarkı….Meyle teskîn eyle…………..Hacı Faîk Bey’in

                              4- Şarkı….Firkatin aldı bütün…………Bimen Şen’in

                              5- Şarkı….Gel bir daha………………..Bimen Şen’in

                              6- Taksim...: Ûdi Şevkî Bey tarafından

                              7- Şarkı…..Ağyâr ile sen………………Bimen Şen’in

                              8- Şarkı…..Sen bu yerden gideli……....Şevkî Bey’in

                              9- Şarkı…..Haberin yok mu senin……..Leylâ Sâz’ın

                            10- Sâz Semâîsi……………….Ankara Ocağı Müdürü

         

         

                    Dördüncü belge:

         

                    Riyaset-i Cumhûr İnce Sâz Heyeti’nin Ankara Türk Ocağı’ndaki 5. Konser programıdır:

         

                    Konumuzla ilgili olarak Riyâset-i Cumhûr İnce Sâz Hey’eti Şefi Hâfız Yaşar (Okur) Bey’in Bâkî Sarısakal tarafından derlenen hâtıralarına göz atalım:[6]

         

                    “1924 nihayetlerine doğru hükûmetçe alınan karar gereğince Saraydaki orkestra, bando ve incesaz takımıyla birlikte Ankara’ya gittik ve orda teşekkül eden incesâz hey’etinde hânendelik vazifesine başladım.

         

                                -Nuri Halil (Poyraz),

                                -Tanbûri Refik (Fersan) ve Zühdü (Bardakoğlu),

                                -Ûdi Şevki (Algın), Fahri (Kopuz),

                                -Kemânî Rıza ve Necabeddin,

                                -Kanûnî Vedat,

                                -Neyzen Sami ve

                                -Hânende Münir Nureddin (Selçuk), Nuri Cemil, Abdülhâlik,

                                -Hâfız Mehmed Bey’lerden müteşekkîl olan bu incesâz hey’eti rütbelerinin üniformalarını taşıyorlardı.

         

                    19 Mart 1928 tarihlerinde Riyâset-i Cumhûr Orkestra Hey’eti Şefi Zeki (Üngör) riyâsetinde Türk Ocağında haftada bir gece halka konserler verilmekte idi.

         

                    Ankara halkının ziyade hahişkâr (isteyici, istekli) olarak Atatürk’ün incesâz hey’etini dinlemek için bazı makamata müracaat edilip ve Atatürk’ün müsaadeleriyle Türk Ocağı’nda (Klâsik Tarihî Mûsikî) konserleri verilmesi halk trafından arzu ediliyordu. Atatürk bu vaziyeti düşünüyor ve biliyordu. Bir akşam huzurlarında bulunduğum sırada: -Yaşar Bey, Zeki Bey Türk Ocağı’nda orkestra ile konserler vermektedir ve sizin de haftada bir gece Perşembe akşamları konser vermenizi muvafık gördüm. Bir program tertib edip çalışınız, konserlere devam ediniz.- buyurdular.

         

                    Atatürk’ün emirleri üzerine Perşembe akşamları Türk Ocağı’nda ayrı ayrı programlarla fasıl tertib edip konserlere başladık ve iki gün evvel Ankara gazeteleri büyük başlıklarla bu konseri ilan ediyorlardı.” şeklinde anlatmaktadır.

         

        Riyâset-i Cumhûr incesâz hey’eti Şefi Hâfız Yaşar Bey’in (Okur) derlenen hâtıraları arasında yer alan 23 Ocak 1929 tarihli (eski harfli) program metni aynen aşağıdaki şekildedir:[7]

         

         

“Ankara Türk Ocağında Riyâset-i Cumhûr İncesâz Hey’eti tarafından 23 Kânûn-ı sânî 1929 pazartesi akşamı saat 21 de verilecek

 

Beşinci Konser Programı

-Dokuzuncu Fasıl-

 

-Sûzinâk-

 

 

                 1-Peşrev                                                                                    Emin Ağa’nın

 

                 2-Beste  (Zirgüleli/Darbeyn Beste)- Müştâk-ı cemâlin gece

                                                                 gündüz dîl-i şeydâ-                                                                                                                             Dede Efendi’nin

 

  3-Şarkı (Ağır Aksak) -Sûznâk etme beni ey mehveşim-                 Hacı Arif Bey’in

 

                 4-Şarkı (Aksak) -Bir sihr-i târab nağme-i sâzında ki te’sir-   Rahmi Bey

 

                 5-Taksim

 

                 6-Şarkı (Sengin Semâî) -Günden güne efzûn oluyor

                                             kahr-u azabın-                                  Hâfız Eşref Bey’in

                                                                                            (Hacı Mehmed Eşref Efendi)

 7-Şarkı (Düyek) -Vâ’d eylemiştin ey peri…-                   Hâfız Eşref Bey’in

                                                                                            (Hacı Mehmed Eşref Efendi)

 

                 8-Şarkı (Aksak) -Meclis bezendi sun bâde sâkî….-                       Hacı Arif Bey

         

                 9-Şarkı (Oynak) -A benim mor çiçeğim-                            Ûdî Şevki Bey

         

               10-Yörük Semâî (Yörük Semâî) -Ey dîl heves-i vuslat-ı cânan

                                             sana düşmez-                                             Mehmed Ağa (Küçük)

         

               11-Saz Semâî                                                                           Kemanî Tatyos Efendi

         

         

-İstirâhât-

 

 

        Nuri Halil (POYRAZ) Bey tarafından  -[Dügâh (Dügâh Hafif Değişmeli)[8]: Kâr

                                             (Pek sevdim efendim, seni gayetle beğendim)]-

                                                                                                      Merhum Hacı Fâik Bey’in

         

        Ûdî Şevki Bey[9] tarafından  -Dügâh Saz Semâîsi-                       Bekir Ağa’nın

         

         

        Beşinci  belge;

         

         Türk Ocaklarının Konservatuvar kurması ile ilgilidir ve ders programlarını içine alır.

         

         

        Türk Ocakları Konservatuvarı ve Kurucusu Dr. Neşet Halil Öztan:

         

                    Milletlerin kültürünü oluşturan bütün unsurlardan beslenen ve bir kültür usaresi olarak da tanımlanan mûsikîye, mûsikî faâliyetlerine Türk Ocakları özel bir önem atfetmiş; faâliyetlerinin önemli bir kısmını mûsikîye ayırmıştır. Hemen hemen bütün Ocak’lar mûsikî şûbeleri kurmuş; san’at kurulu/ (mûsikî encümenleri) ve mûsikî öğretmenleri görevlendirerek özel eğitimler vermiş, kurslar açmışlardır.

         

                    10 Mayıs 1949’da Hamdullah Suphi Tanrıöver tarafından yeniden kuruluşu gerçekleştirilen ve Türk kültürüne hizmet etmeye devam eden Türk Ocağı’nın en önemli faâliyetlerinden biri de resmi eğitim kurumlarımızın programlarında yer almayan Türk Mûsikîsinin okullaştırılması fikridir.

                   

                    Türk Ocağı’nın bu alandaki çalışmalarını, Türk Ocağı’na en uzun süreli hizmet edenlerden Dr. Fethi Erden[10] şöyle izah ediyor:[11]

         

                    “……Türk Ocağı bir çok mesaisinin arasında her zaman mûsikîyi ön planda tutmuş ve bunun için çok çalışmıştır. Bütün bu çalışmalara rağmen Türk mûsikîsinin

        bugün içinde bulunduğu karışık ve esas değerinden uzak durumunu daima göz önüne alarak bunu esaslı bir mesele halinde ele almağı belli başlı vazifelerinden biri telâkki

        etmiş bu güne kadar muhtelif şahısların idaresinde Türk mûsikîsini mektepleştirme fikrini tatbike çalışmıştır. Merhum Dr.Neş’et Halil Beyin idaresinde bir Türk Ocakları Konservatuvarı kurarak mektepleşme fikrinin en güzel ve en verimli bir örneğini vermeğe muvaffak olmuş fakat muhterem arkadaşımızın aramızdan ebediyyen ayrılması üzerine çalışmalar durmuştu. Bu defa merhum arkadaşımızdan mûsikî dersi ve ilhâmı almış olan konservatuvar mezunu, ruh ve sinir hastalıkları mütehassısı Dr.İsmail Ersevim[12] idaresinde Türk Ocakla Mûsikî Kolu tekrar faâliyetine başlamıştır.”

                                           ………..

         

        Burada Dr. Fethi Erden Beyefendinin anlatımına bir nokta koyup; Türk Ocakları Konservatuvarı Kurucusu Dr. Neş’et Halil Öztan Beyefendi hakkında toplayabildiğimiz bilgileri arz edelim:

         

                    “Türk Ocakları Tarihi”nde;[13] “… Dr. Neş’et Halil Öztan, Aksaray Ocak Merkezinde konservatuvar kurma hazırlıklarını devam ettirir. Konservatuvar (İstanbul Belediye Konservatuvarı) ilim hey’eti azâsı olan ve yalnız Ocağın müzik çalışmalarını idare eden N. Halil Öztan, yapmış olduğu programla ufak çapta bir konservatuvar kurma yolundadır.Kabarık bir yekûn tutan talebeler, imtihanla alınmaktadır. Üslup, usul dersleri verilen konservatuvarda ileride saz öğretimi ve diğer hususlara geçilecektir.” denilmektedir.

         

        9 Şubat 2012 tarihinde kaybettiğimiz tarihçi Yılmaz Öztuna da Büyük Türk Mûsikîsi Ansiklopedisi’nde Dr. Neş’et Halil Öztan’la ilgili şu bilgilere yer vermektedir:[14]

         

                    “Öztan [Dr. Neşat Halil) (1896-07.04.1956=60). Türk bestekârı. İstanbul’da doğdu. Mülkiye Kaymakamlarından İbrahim Halil Bey’in oğludur. 1918’de Tıb Fakültesi’ni bitirdi. İstanbul’da 60 yaşında akciğer kanserinden öldü. Karacaahmed’e gömüldü. 1922’de Millî Mücadele’de İnebolu’da 26 yaşında iken ilk şarkısını yaptı.

         

        Yılmaz Öztuna’nın Dr. Neş’et Halil Öztan’ın eserleriyle ilgili referans gösterdiği Mustafa Rona’da (1900- 1970); 20. Yüzyıl Türk Mûsikîsi adlı eserinde:[15]

         

        “….Tıp Fakültesinden 1918 yılında mezun olan Dr. Neşat Halil bey, küçük yaştan beri mûsikî bilgisini ilerleterek, mûsikî âlemindeki bugünkü şöhretini elde etmeye muvaffak olmuştur.

         

                    Güzel sanatlara karşı kuvvetli bir incizab (kuvvetli arzu) duyan üstad, tiyatro sahasında da emek sarfetmiş ve bugüne kadar güzel sanatlar ve bilhassa Türk Mûsikîsi hakkındaki kıymetli yazıları ve çalışmaları ile temayüz etmiştir.

         

                    Şahsî gayreti ile meydana getirdiği mûsikî teşekküllerine topladığı hevesli gençlerin yetişmesine gayret etmek sûretiyle yaptığı hizmetler, unutulmayacak kadar çoktur.

         

                    1922 yılında, İstiklâl Savaşına iştirâk etmek için gittiği İnebolu’da yaptığı ilk bestesiyle kudret ve kabiliyetini gösteren üstad, bugüne kadar birçok eserler besteleyerek mûsikî âlemine hediye etmiştir.

         

                    Eserlerinin pek çoğu Ankara ve İstanbul Radyolarının Türk Mûsikî fasıllarında olduğu gibi, plâklarla da neşredilmiştir.Eserleri şunlardır:

         

                    Saz Semâîleri:

           1-Bayatî-Arabân,

           2-Hüseynî,

           3-Kürdî’li Hicâzkâr,

           4-Mâhur,

           5-Nihâvend,

           6-Nîşâbûrek,

           7-Şehnâz,

           8-Şehnâz-Bûselik,

         

                    Şarkılar:

           1-Kürdî’li Hicâzkâr Türk Aksağı (Mecnun gibi Leylâ’mı ararken seni bulsam),

           2-Kürdî’li Ağır Aksak (Hüsnüne bağlandı da yandı bu bîçâre gönül),

           3-Kürdî’li Curcuna (Kalbime nakş oldu adın),

           4-Kürdî’li Aksak (Neye bağrımda emeller gibi yandın bu gece? Muhammes, Güfte:

              Mustafa Nâfiz (Irmak),

           5-Kürdî’li Sengîn Semâî (Sana ben kalbimi verdim ey şafak ruhlu kadın),

           6-Kürdî’li Semâî (Aşkın o büyük kudreti gülgûn dudağından),

           7-Uşşak Türk Aksağı (Yıllarca seni hasret ile bekliyorum ben),

           8-Uşşak Türk Aksağı (Kalbimde unutulmaz yaralar açtı o gözler),

           9-Uşşak Sengîn Semâî (Yıllarca çekip hasretinî, inledi gönlüm),

                     10-Uşşak Curcuna (“Beni çıldırtma da öldür” diye yalvardım ona, 1932),

                     11-Uşşak Curcuna (Gördüm yüzünü, gözlerinin nûruna yandım),

                     12-Hüzzâm Sengîn Semâî (Sevdânın izî, kalbimin en gizli yerinde),

         13-Hüzzâm Türk Aksağı (Sevdâlı güzel gözleri hicranla anarken),

         14-Hüzzâm Türk Aksağı (Andıkça seni hicr ile dil sızladı, yandı, 1933),

         15-Muhayyer Türk Aksağı (Yeşil gözlerini, yumuk ellerini),

         16-Muhayyer Curcuna Türkü (Sel gelir, akar gider, 2 kıt’a),

         17-Muhayyer Curcuna Türkü (Zeyneb sen çok güzelsin, müsemmen, 2 kıt’a),

         18-Hicâz Türk Aksağı (Hasret yeter artık, bana gül çehreni göster, müseddes),

         19-Hicâz Aksak (Ağlarım yâdıma geldikçe hayâlin, yanarım),

         20-Nihâvend Semâî (Gül renkli yüzünde şafağın nûrunu gördüm),

         21-Nihâvend Curcuna (Senin ömrümde nasiybin ye’s-ü hicran mı gönül?),

         22-Rast Türk Aksağı (Bülbüller öter, gül açılır, senden haber yok),

                    23-Rast Sofyân (Kokladım gîsûların hep nükhet-î sevdâsını, Güfte: Dr.Hüseyin Suad,

              ilk beste: 1922),

         24-Acem-Aşîrân Semâî (Farkı yok bir Cennet-âbâdın bugün vîrâneden, Güfte: Faruk

             Nâfiz (Çamlıbel),

         25-Bayatî-Arabân Aksak (Şu bitmeyen gecenin hiç sabâhı olmaz mı?),

         26-Hüseynî Sengîn Semâî (Hicrân okunur sanki o solgun kamerinde),

         27-Karcığar Curcuna (Aşkınla yandım, hicrâna kandım),

         28-Mâhûr Aksak (Emine’m, Emine’m, güzel Emine’m),

         29-Sultânî-Yegâh Türk Aksağı (Herkesden uzak biz, ikimiz, başbaşa kalsak),

         30-Tarz-ı Nevîn Semâî (Sen bir çiçek oldun, ben de kelebek, 9 mısra).

         

                    Yılmaz Öztuna Beyefendi’nin Neş’et Halil Beyle ilgili olarak; “500 dindışı ve dinî eser, bu arada 50 küsûr peşrev ve saz semâîsi bestelediği iddia edilmişse de bunların nerede olduğu mâlûm değildir.” diye de bir notu bulunmaktadır.[16]

         

                    Bu eserlerin dışında Ocak’lı büyüğümüz Millî Şâîr’imiz Mehmed Emin Yurdakul’un “Biz Oğuzlar soyu olan Türkleriz…” mısrâı ile başlayan şiirini Mâhûr Nimsofyân/Marş olarak bestelediği de kayıtlarda mevcuttur.[17]

         

                    Aynı zamanda İstanbul Belediye Konservatuvarı İlim Kurulu üyesi de olan Dr. Neş’et Halil Öztan’ın; torunları Semra ve Cem Öztan, Cem Öztan’ın eşi Zehra Öztan, Kültür Bakanlığı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde halen sanatçı olarak görev yapmaktadırlar.

         

                    Türk Ocakları Konservatuvarı kurucusu ve idarecisi Dr. Neş’et Halil Öztan bestekârlığının dışında bildiğimiz 3 adet san’at ve mûsikî konulu makaleler (İkisi Türk Yurdu dergisinde, diğeri Türk Mûsikîsi Dergisi’nde) yayımlamıştır.[18] (Türk Yurdu nüshaları’nın fotoğrafları; Sn.Yücel Hacaloğlu arşivi)

         

                    Dr. Fethi Erden Bey’in anlatımına devam ediyoruz:

         

                    “Yedi ay evvel Türk mûsikîsini mektepleştirmek gayesiyle küçük mikyasta tekrar kurulan (Türk Ocakları Konservatuvarı) şimdilik, münhasıran Türk mûsikîsi tedrisatı ile iştigal etmektedir. Halen klâsik Türk mûsikîsi üzerinde çalışan nota, solfej, usul, nazariyat dersleri veren mûsikî kolunun beş yıllık bir tedris programı vardır. Ehliyetli ve mûsikî kültürleri herkesin malûmu olan hocaların idaresinde bu tedris programı başarı ile tatbik edilmektedir. Üçüncü sınıfa geçmiş olan talebelerden bir talebe kursu kurulacak ve keza saz dersleri de bu sınıf talebelerinden arzu edenlere verilecektir.Merhum Dr. Neş’et Halil beyden beri tasavvur edilen garp mûsikîsi ile Türk mûsikîsini bir arada tedris etme keyfiyeti, klâsik Türk mûsikîsi bihakkın öğretildikten sonra, ancak beşinci senenin sonunda, yine arzu edenlere münhasır olmak üzere tedris edilecektir.

         

                    Türk Ocakları Konservatuvarı’nın beş senelik tedris programını aşağıya aynen alıyoruz.

         

TÜRK OCAKLARI KONSERVATUVARI 5 YILLIK DERS PROGRAMI

         

        1. Yıl :

         

        Türk Mûsikîsi Nazariyatı    (İkili-üçlü-dörtlü-beşli aralıklar.)

                                                                     (Basit makamlar: Çargâh, Puselik, Rast, Hicaz,

                                                                     Uşşak, Hüseynî)

         

        Usul Dersi                                              (2 zamanlıdan 15 zamanlıya kadar  küçük

                                                                       usuller)

         

        Solfej                                      (Alafranga solfej başlangıcı, Nota değerleri,

                                                                    Anahtarlar, sükût işaretleri, es’ler v.s.)

         

        Mûsikî Edebiyatı                       (Vezin ve ölçüler, hece vezni, aruz’a giriş. Divan

                                                                    Edebiyatında şarkı tarzı… Fonetik)

         

        2.Yıl :

         

        Türk Mûsikîsi Nazariyatı    (Çargâh, Yegâh, Hüseynî Aşiran, Acem Aşiran,

                                                                      Irak perdelerinde biten makamlar)

         

        Usul Dersi                                             (15 zamanlı’dan büyük usuller)

         

        Solfej                                       (Alafranga solfej. Nazariyata devam)

         

        Solfej                                       (Türk Mûsikîsinde, öğrenilen makamlardan

                        &


Türk Yurdu Ekim 2013
Türk Yurdu Ekim 2013
Ekim 2013 - Yıl 102 - Sayı 314

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele