İzmir Türk Ocağı Faaliyetleri (1964-1965)

Ağustos 2013 - Yıl 102 - Sayı 312

        25 Mart 1912 tarihinde İstanbul’da açılan İstanbul Türk Ocağı, Osmanlı Devleti sınırları içinde ve dışında büyük yankı uyandırmış, 1912-1920 yılları arasında aynı nizamname üzerine 35 Türk Ocağı açılmıştır. İstanbul Türk Ocağı, Türkçüleri çatısı altında toplamış, Türk dili, Türk edebiyatı, Türk tarihi, Türk ekonomisi, Türk sanatı, eğitim ve sağlık konularında yeni fikirlerin yayılmasına, Türklük bilincinin gelişmesine, yeni bir milli devletin doğuşuna zemin hazırlamıştır. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkması üzerine vatan toprakları işgal edilmiş, bu arada Türk Ocakları da kapatılmıştır.

         

         

        9 Eylül 1922 tarihinde Büyük Zafer’in kazanılmasından sonra Türk Ocakları yeniden örgütlenmiştir. Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere devlet yöneticileri, kamu kuruluşları ve mahalli idareler tarafından desteklenen Türk Ocaklarının, 1922-1931 yılları arasında şube sayısı 276’ya ulaşmış, üye sayısı 30.000’ni geçmiştir. Bu dönemde Ocaklar, Türk inkılâbının benimsenmesi, halkın aydınlatılması konusunda takdire şayan faaliyetler gerçekleştirmiştir. Atatürk’ün “Aynı cinsten olan kuvvetler müşterek gaye etrafında birleşmelidir” görüşü doğrultusunda 10 Nisan 1931 tarihinde toplanan Türk Ocakları Olağanüstü Kurultay kararı ile kendini feshetmiştir.

         

         

        1946 yılında çok partili siyasi hayatın başlaması, iktidar güdümünde olmayan sivil toplum kuruluşlarının doğuşuna ve yaşamasına zemin hazırlamıştır. Gelişen demokrasi ortamında Türk Ocakları, Hamdullah Suphi Tanrıöver’in öncülüğünde 10 Mayıs 1949 tarihinde İstanbul’da yeniden açılmıştır. 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar devam eden bu dönemde; Adana, Ankara, Aydın, Bursa, Çorlu, Denizli, Erzurum, Hatay, İstanbul, İzmir, Karadeniz Ereğlisi, Kastamonu/Araç, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Kilis, Mersin, Isparta/Senirkent, Tekirdağ ve Tokat’ta sınırlı sayıda şubeler açılmıştır. Türk Ocakları tarihinde 1949-1980 dönemi; önceki ve sonraki dönemlere göre çok sönük kalmıştır. Ancak, bu dönemde Türk Ocakları Genel Merkez ve şubelerinin amaçlarına uygun faaliyetleri gerçekleştirmek için büyük çaba harcadıkları görülmektedir.

         

         

        Bu çabalar, yeterince basına yansımamış, araştırmalara konu edilmemiş, Türk Ocakları Genel Merkezi tarafından yayımlanan Türk Yurdu dergisinde bile yeterince yer almamıştır. Hal böyle olunca Türk Ocaklarının 1949-1980 yıllarına ait faaliyetleri hakkında bilgi eksikliği olmuştur. Mesela; mahalli basından 1951 yılında, 1960’lı yılların sonunda ve 1974 yılında faal olduğunu tespit ettiğimiz Senirkent Türk Ocağı’ndan, Türk Yurdu dergisinde sadece bir kez söz edilmiştir.[1]

         

         

        1949-1980 yıllarında faaliyet gösteren Ocakların fikri yapısı ve faaliyetlerinin aydınlatılmasına katkıda bulunmak amacı ile “İzmir Türk Ocağı 1964-1965 Faaliyet Raporu”nu[2] değerlendirmenin yararlı olacağını düşündük. Bu rapordan elde edeceğimiz veriler, Türk Ocaklarının 1960’lı yıllarının aydınlatılmasına katkı sağlayacaktır.

         

         

        1964 Yılında İzmir Türk Ocağı Yönetim Kurulunun Teşekkülü

         

         

        İzmir Türk Ocağı Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Fedai Coşkuner ve arkadaşları 24 Şubat 1964 tarihinde istifa etmişlerdir. Müfettiş Arslan Topçubaşı’nın tensibi ile 26 Şubat 1964 tarihinde yeniden teşekkül eden İzmir Türk Ocağı yönetim kurulu ilk toplantısında Dr. Baha Kitapçı’yı başkan olarak seçmiş ve her hafta toplanarak çalışmalarını 1965 yılı Mayıs ayı sonuna kadar sürdürmüştür. Raporda; istifa eden ve yeniden görevlendirilen yönetim kurulu üyeleri hakkında bilgi yoktur.

         

         

        Dr. Baha Kitapçı başkanlığında 26 Şubat 1964 tarihinden 1965 yılı Mayıs ayı sonuna kadar görev yapan İzmir Türk Ocağı yönetim kurulu tarafından hazırlanan İzmir Türk Ocağı 1964-1965 Faaliyet Raporu: a- Umumi esaslar, b- Yapılan işler (faaliyetler), c- Muhasebe, d- Yapılması düşünülen işler, e- Muhammen bütçe olmak üzere beş bölümden ibarettir.

         

         

        Türk Ocağı’nın amacı ve izlediği politika “Umumi Esaslar” başlığı altında on dört madde halinde sıralanmıştır.

         

         

        Umumi Esaslar

         

        1- Ocak yönetimi, hiçbir şahıs ve zümre için değil, millet için, halkın emrinde çalışmıştır.

        2- Ocak yönetimi, hak uğrunda, millet uğrunda faaliyet göstermiştir.

        3- Ocak, düşünceleri ve mensubiyetleri ne olursa olsun bütün Türklere, Türk vatandaşlarına ismine yaraşır tarzda kapılarını ardına kadar açık tutmuştur.

        4- Ocakta serbest düşünce ortamı sağlanmıştır. Belli fikir ve düşüncelerin savunulması yerine değişik fikir ve düşüncelerin serbestçe ifadesi; hem Türk milli düşüncesinin teşekkülü hem de milli birlik ve beraberliğin temini için daha faydalı görülmüş ve Ocakta her şey serbestçe konuşulabilmiştir.

        5- Ocakta alkış ve yuha yerine fikre fikirle nezih tenkitlerle mukabele esas alınmış ve bu yolda telkinlerde bulunulmuştur.

        6- Şahıs, zümre ve partilere karşı asla cephe alınmamıştır.

        7- Siyasete karışan kültür ve öğrenci kuruluşlarının bu tavırları tasvip edilmemiş, sessiz kalınmıştır.

        8- Siyasilerin kültür kuruluşlarını baskı altına alma gayretlerine, siyasete bulaşmama adına cevap verilmemiştir.

        9- Sadece vilayet ve belediye görevlileri ile temas kurulmuş ve her fırsatta siyasete uzak durulduğu ifade edilmiştir.

        10- Ocağa açıktan ve gizli olarak cephe alanlarla temas kurulmaya çalışılmış, Ocağın amaçları, faaliyetleri anlatılmıştır.

        11- Son zamanlarda Ocağa ilgi ve yardımların artmasına rağmen Ocaklılar ve Ocak fikriyatındaki kişi ve kuruluşların desteği sağlanamamıştır.

        12- Ocak başkanının tarafsız kalması ve yıpranmamasına özen gösterilmiş ve bunda başarılı olunmuştur.

        13- Ocak yönetimi, demokratik esaslar çerçevesinde çalışmayı vazgeçilmez prensip olarak kabul etmiştir.

        14- Henüz Ocağın harcama yerleri kararlaştırılmamış olduğundan Ocağın bütçesini arttırmak için fazlaca meşgul olunmamıştır. Yeni yılın atılım yılı olacağı düşüncesiyle daha kuvvetli bir tahmini bütçe hazırlamıştır.

         

         

***.

        İzmir Türk Ocağı Çalışma Programı

         

        Umumi Esaslardan sonra 1964 yılında gerçekleştirilen faaliyetler ile 18 Şubat 1965 tarihinde ilan edilen İzmir Türk Ocağı Çalışma Programı’na yer verilmiştir. Türk Ocağı faaliyetleri açısından önemli gördüğümüz “Çalışma Programı”nda;

         

         

        Konferans-Sohbet”başlığı altında;

         

        - On beş günde bir cuma günleri Türk Ocağı binasında saat 20.30’da konferans verileceği, konuşan kişi ve konferans konusunun yönetim kurulu tarafından belirleneceği, ertesi hafta aynı konuda sohbet yapılacağı,

         

        - Toplantı ve tartışmaları bir başkanın yöneteceği, Türk Ocağı Başkanının konferansçı veya toplantıyı yöneten başkanın yanında bulunacağı,

         

        - Toplantı sırasında toplantı adabına, Türk Ocağı prensiplerine ve yasalara aykırı söz ve davranışlara toplantıyı yöneten başkan tarafından müdahale edileceği,

         

        - Konferans süresinin soru ve cevapları dâhil bir buçuk saati geçemeyeceği,

         

        - Konferans ve sohbetlerdeki sözlerin, söyleyenin kendisine ait olduğu, Türk Ocağı’nı bağlamayacağı,

         

         

        “Kol Faaliyetleri”başlığı altında;

         

        - Türk Ocağı yönetim kurulunun istekliler arasından anma günleri, musiki ve temsil kolları kuracağı,

         

        - Kolların çalışma programlarını, yönetim kurulunun bilgisi dâhilinde hazırlayacağı

         

        - Kol çalışmaları için yönetim kurulunun gerekli imkânları sağlayacağı,

         

         

        “Yayın” başlığı altında;

         

        - Türk Ocağı’nda verilen konferansların, yapılan seminer çalışmalarının veya yönetim kurulunun yayınlanmasına karar vereceği sair çalışmaların broşür ve kitaplar şeklinde yayımlanacağı,

         

         - Ayda en az bir broşürün yayınlanmasının hedeflendiği,

         

         

        “Kitaplık” başlığı altında;

         

        - Türk Ocağı kitaplığının yönetimi için yönetim kurulundan bir üyenin görevlendirileceği,

         

        - Kitaplığın zenginleştirilmesi için herkesin ödünç olarak kitap verebileceği ve istediği zaman kitabını geri alabileceği,

         

        - Her isteyenin kitaplıktan yararlanabileceği,

         

        - Kitaplığın her cuma günü 19.00’da kitap alış verişi için açık bulunacağı,

         

        - Kitap alışlarının depozite ödenerek ve imza karşılığı olacağı, süresinin yönetici ile alıcı arasında tespit edileceği,

         

         

        “Gençlik Kolu” başlığı altında;

         

        - Türk Ocağı Yönetim Kurulu, üyeler arasından beş kişiyi seçerek Gençlik Kolunu oluşturacaktır. Seçilen beş kişi kendi aralarından bir başkan ve bir kâtip seçerek görev bölümü yapacaklardır. Gençlik kolu faaliyetleri yönetim kurulunun denetimi altında olacak ve yönetim kurulu kendilerine gerekli yardım ve imkânları sağlayacaktır.

         

        Gençlere konferanslar hazırlatmak, gençler arasında münazaralar düzenlemek, seminer çalışmaları yapmak, Türk Ocağı binasını nöbetleşe açık bulundurmak, Gençlik Kolunun görevleri arasında sayılmıştır.

         

         

        “Dış Temaslar” başlığı altında;

         

        İzmir Türk Ocağı’nın, İzmir’de bulunan benzer kuruluşlarla ortaklaşa anma günleri, açık oturumlar, münazaralar, tanışma ve sohbet toplantıları düzenleyeceği belirtilmiştir.

         

         

        İzmir Türk Ocağı’nın 1964-1965 yılı Faaliyetleri

         

        24 Mart 1964 tarihinde seri konferanslar için karar alınmış ve bu meyanda;

         

        - Galip Erdem, “Toprak Reformu”,

         

        - Necdet Doğanata “İslamiyet ve Müspet İlim”,

         

        - Dr. Baha Kitapçı “Birlik ve Beraberlik”,

         

        - Doç. Dr. Saffet Solak “İslamiyet’te Sosyalizm” konularında konferans vermişlerdir.

         

         

        Gençler arasında seminer çalışmasına başlanmış, fakat tatil dolayısıyla devam edememiştir.

         

         

        23 Nisan Bayramı, Ocakta Ocaklılarla sohbet halinde kutlanmıştır.

         

         

        İstanbul’un Fethi, 29 Mayıs günü Alsancak Gazi İlkokulu Müsamere Salonunda kutlanmıştır. Tören Askeri Bandonun çaldığı İstiklal Marşı ile 20.30’da başlamış, açılış konuşmasını İzmir Türk Ocağı Başkanı Dr. Baha Kitapçı yapmıştır. Daha sonra söz alan Hava Harp Okulu Tarih Öğretmeni Üsteğmen Rifat Başarol, fethin sebep ve sonuçlarını anlatmış; Dr. Fethi Gemalmaz, Fatih ve fetih şiirlerinden örnekler vermiştir. Özel Türk Ticaret Koleji öğrencileri tarafından Fatih’in hayatını anlatan Küçük Serdar piyesi temsil edilmiş, Ulubatlı Hasan canlandırılmış, fetih ile ilgili şiirler okunmuştur.

         

         

        6 Haziran 1964 günü Ocaklılarla toplantı yapılmış, 26 Haziran 1964 tarihinden itibaren Ocakta her Cuma günü “Sohbet Toplantı”larına başlanmıştır.

         

        - Türk Dili (dört hafta),

         

        - Türk Ekonomisi (üç hafta),

         

        - Okumak ve Okuduğunu Anlamak (iki hafta),

         

        - Ahlâk (üç hafta),

         

        - Saygı (üç hafta),

         

        - Okumak mı Sohbet mi? (iki hafta),

         

        - Akıl mı, İman mı? (dört hafta),

         

        - Türk Ocağı Ne Yapmalı? (dört hafta) konularında serbest sohbet yapılmıştır.

         

         

        Raporda; İzmir Türk Ocağı’nın, Yeşilay ile ortak kullandığı yeni binasına taşındığı belirtilmiş, ancak bina hakkında bilgi verilmemiştir. Bilânçodan; binanın kiralık olduğu anlaşılmaktadır. İzmir Türk Ocağı 1964-1965 faaliyet döneminde 3.585 lira kira bedeli ödemiştir.

         

         

        “Tatbikatlar” başlığı altında; 25 Aralık 1964 tarihinden itibaren İzmir Türk Ocağı’nda düzenlenen konferans ve sohbet toplantıları hakkında bilgi verilmiştir.

         

        -          25.12.1964 tarihinde Süleyman Karagülle “Doğum Kontrolü”,

        -          08.01.1965      “         Rifat Evirgen “Türk Kadını”,

        -          22.01.1965      “         Dürdane Dutoğlu “Geri Zekâlılar”,

        -          05.02.1965      “         Müftü ve Yaşar Tunagür “Bayram Konuşmaları”,

        -          26.02.1965      “         Gündüz Sevilgen “Milliyetçiliğimiz”,

        -          12.02.1965      “         Prof. Dr. Abdülkadir Karahan “İslam Âlemi”,

        -          12.03.1965      “         Rifat Aydınceren “İlim ve İman”,

        -          26.03.1965      “         Ahmet Dönmez “Turizm ve Arkeoloji”,

        -          09.04.1965      “         Halil Olalı “Turizm ve Ekonomi”,

        -          23.04.1965      “         Gülsevil İlgin “Okulda Başarı”,

        -          07.05.1965        “         Süha Göksel “Türklerde Sosyal Adalet”,

        -          21.05.1965      “         Saime Sunar “Okul Başarısında Öğretmen”,

        -          04.05.1965      “        Ali Rıza Avni “Türk Musikisinin Doğuşu”,

        -          18.05.1965       “    Enver Tuncalp “Türkiye’de Komünizm” konularında konferans vermişlerdir.

         

         

        Ayrıca bu serinin dışında; 3 Mayıs 1965 günü Dr. Hüsnü Aydıner “Şeker Hastalıkları”, Prof. Dr. Sebahattin Zaim “Türkiye’nin Ekonomik ve Sosyal Problemleri” konulu konferans vermişlerdir.

         

         

        18 Şubat 1965 tarihinde ilan edilen İzmir Türk Ocağı Çalışma Programının, bu tarihten itibaren uygulamaya konulduğu görülmektedir.

         

         

        Türk Ocaklarının kuruluşunun 54. yıl dönümü İzmir Türk Ocağı’nda yapılan coşkulu bir törenle kutlanmıştır. Törene Şehir bandosunun çaldığı İstiklal Marşı ile başlanmış, İzmir Türk Ocağı Başkanı Dr. Baha Kitapçı Türk Ocağı’nın kuruluşu ve gayeleri hakkında konuşmuştur. Daha sonra Namık Kemal Lisesinden E. Akçakın, gençlerde yaşayan Türk Ocağı ruhunu ifade eden bir konuşma yapmıştır. Özel Türk Ticaret Koleji öğrencilerinin hazırladığı “Kemal Yetiş” piyesi temsil edilmiş, Türk Ocağı Musiki Kolu bir konser vermiştir. Türkiye Kuvay-i Milliyeciler ve Gazileri tarafından zeybekler hakkında bilgi verilmiş, mücahit Süleyman Gülerada tarafından (Esaret ve Hürriyet), (İzmir Yollarında) tabloları canlandırılmıştır. Zeybekler tarafından (Köy Baskını) canlandırılmış, kılıç kalkan ve zeybek oyunları oynanmıştır. Halk Şairi Durmuş Efendi kendi şiirlerini okumuştur. Her yaştan öğrenci tarafından şiirler okunmuş, çeşitli gösteriler yapılmıştır.

         

         

        Rapora göre; gönüllü şiir okuyan minik misafirlerle beraber beş yaşından yetmiş beş yaşına kadar değişik yaş grubunun sahneye çıktığı bir kültür eğlencesi İzmir’de ilk defa vaki olmuş ve “Türk Ocağı Bayramı” misilsiz bir şekilde kutlanmıştır.

         

         

        Üniversiteli ve liseli gençler arasında kurulan Temsil Kolu faaliyete geçmiştir.

         

         

        Müzik Kolunun geliştirilmesine çalışılmıştır.

         

         

        Sağlanan Yardımlar

         

        İzmir Türk Ocağı’nın 1964-1965 faaliyet döneminde; Vilayetten 1.000 lira, Sanayi Odasından 500 lira, Ticaret Borsasından 250 lira, Ali Rıza Güven’den 1.000 lira, Türk Ocakları Genel Merkezinden 5.000 lira olmak üzere toplam 7.750 yardım sağlandığı; İzmir Belediyesinden 7.500 lira, Buca Belediyesinden Hastane için arsa sözü alındığı belirtilmiştir.

         

         

        Diğer Derneklerle İlişkiler

         

        Yeşilay Derneği, Komünizmle Mücadele Derneği, İmam Hatip ve İlahiyatta Öğrenci Yetiştirme Derneği, İmam Hatip Okulu Mezunları Derneği, Milliyetçi Öğretmenler Derneği ile karşılıklı ilişkiler geliştirilmiş, yardımlaşmalar yapılmıştır.

         

         

        Aynı binada faaliyet gösteren Yeşilay Derneği ile salon birleştirilmiş ve ortak bir Turizm Kolu kurulmuştur. Komünizmle Mücadele Derneği ile birlikte Fetih Günü kutlanmış ve sohbet toplantılarında filmlerinden yararlanılmıştır. Gurbet Mecmuası’nın çıkışı desteklenmiştir. Bilânçodan, Gurbet Mecmuası’na 300 lira yardım edildiği anlaşılmaktadır. Raporda; Kıbrıs olayları hakkında Komünizmle Mücadele Derneği ile ortaklaşa yayınlanan bildiriye yer verilmiştir. Raporda; Halkevi, Devrim Ocakları, Öğretmenler Derneği, Halk Eğitim Merkezleri ile de ilişkiler kurulmaya çalışıldığı, ancak karşılık görmediği belirtilmiştir.

         

         

        Yeşilay ve Türk Ocağı İzmir Şubeleri ortaklaşa “Yeşilay Türk Ocağı Türk Turizm Kolu”nu kurmuşlardır. Burhanettin Semerkantlı, Muzaffer Koru, İhsan Emcih, Nurettin Terzioğlu ve Süleyman Karagülle’den oluşan Yeşilay Türk Ocağı Turizm Kolu Heyeti; turizmin geliştirilmesi için aşağıdaki programı hazırlamış, Yeşilay ve Türk Ocağı yönetim kurullarının onayına sunmuştur. Bu heyetin hazırladığı çalışma programı, Türk Ocağı’nın ekonomik ve sosyal konulara gösterdiği duyarlılığa güzel bir örnektir. Bu belge, aynı zamanda Türk turizminin 50 yılda kat ettiği mesafeyi göstermesi bakımından da önemlidir.

         

         

        1- Yeşilay, Türk Ocağı İzmir şubelerinin ortak kolu olarak “Yeşilay Türk Ocağı Türk Turizm Kolu” adında bir kol kurulmuştur.

        2- Yeşilay Türk Ocağı Türk Turizm Kolu; biri müşterek, ikisi Yeşilay, ikisi Türk Ocağı yönetim kurulları tarafından uygun görülen beş kişinin temsil edeceği kişilerden oluşmuştur. Bu beş kişi, kolun idare heyetidir.

        3- Masraf ve gelirler Yeşilay ve Türk Ocağı arasında eşit olarak paylaşılacaktır. Gelirlerin tamamı Türk turizmi için harcanacaktır.

        4- Yeşilay Türk Ocağı Türk Turizm Kolunun gayesi:

        - Köylü şehirli, doğulu batılı arasında karşılıklı konuklaşmayı, yurt içinde gruplar halinde dolaştırmayı kolaylaştırmak,

        - Türkiye, İran, Pakistan CENTO, NATO, Birleşmiş Milletler camiaları arasında karşılıklı turizmi geliştirmek, buralardan ve Eskimolar, Laponlar, Kızılderililer, Afrika ve Amerika zencileri ve diğer bize yabancı yerli halklardan turist çekmek, bunları mümkün olduğu kadar parasız karşılamak ve bu sayede milletimizi tanıtmak,

        - Memleketimizde mevcut, Osmanlı, Selçuklu, eski din ve kabilelere ait kalıntıları, sanat eserlerini, yaşayış şekillerini araştırmak ve bunları yurt içinde ve yurt dışından gelen turistlere tanıtmak,

        - Rehber kursları, dil kursları açarak Türk turizmine hizmet etmek,

        - Rehberlerin, turistlerin ve bütün vatandaşların müracaat edecekleri İzmir ve çevresindeki turistik alanlar hakkında yeterli bilgi içeren rehber ve broşürler yayımlamak,

        - Türk turizminin milli menfaatler aleyhinde gelişmesini önlemek,

        - Turistleri piyasa fiyatları ve rayiç bedeller hakkında bilgilendirmek ve herhangi bir şekilde aldatılmalarını önlemek,

        - Davetleri yapabilmek için dışarıda bu tür hizmetler gören kuruluşlardan istifade etmektir.

        5- Kol, bu hizmetleri tamamen karşılıksız yapacaktır. Ancak hediye ve bağışlar kabul edilecektir.

        6-Kol, gayesine erişmek için aşağıdaki usulü takip edecektir:

         

        İzmir’deki aileler nezdinde temasa geçilerek kabul edecekleri misafir adedi, kabul tarihi, süreleri ve kabul şekli tespit edilerek yazılı anlaşma yapılacaktır. Ayrıca misafir kabul edecek ailelere dışarıdan davet edecekleri kişiler olup olmadığı sorulacak, isim verdikleri takdirde istekleri karşılanacaktır. Devlet deniz, demir ve hava yollarından, oto garajlarından misafirlerin İzmir’e ücretsiz taşınması için imkânlar sağlanacaktır. Belediyelere müracaat edilerek misafirlerin şehrin içinde bedelsiz seyahat etmeleri sağlanacaktır. Dolmuşlardan da aynı şekilde yardımlar talep edilecektir. Otobüsler kiralanarak gruplar halinde Türk köyleri ve turistik yerler gezilecek, buralarda günlük, haftalık kamplar kurulacaktır. Türk Ocağı Yeşilay binasında rehberlik kursu açılarak Türkiye ve özellikle İzmir’deki turistik yerler ve tarihçeleri öğretilecektir. Eski Türk yaşayışı ve bugün mevcut han, hamam, saray, cami ve diğerlerinin manası anlatılacaktır. Gelen yabancılarla konuşabilmek için yabancı dillerden biri öğretilecektir.

         

        7- Turizme hizmet edebilecek özel şirketlerin kurulabilmesi için Ocaklılar ve Ocağa sempati besleyenler arasında teşebbüse geçilecektir.

         

         

        Yeşilay Türk Ocağı Türk Turizm Kolu’nun hazırladığı çalışma programı, Türk Ocağı yönetim kurulu tarafından aynen kabul edilmiş ve ilk olarak Birgi’ye gezi düzenlenmiştir.

         

 

***

 

        Gelecek Döneme Ait Planlar

         

        İzmir Türk Ocağı gelecek dönemde yapılması gerekenler hakkında bir plan hazırlamıştır. Gelecek döneme ait faaliyetler, maddi ve manevi hizmetler başlığı altında iki grup halinde planlamıştır.

         

         

        1-     Manevi Hizmetler

        a) Türk Ocağı’nı daha çok sevdirerek aydın ve imanlı üye sayını arttırmak,

        b) Türk Ocağı konferanslarında üniversite hocalarından daha çok yararlanmak,

        c) Türk Ocağı’nın “tabii şeref üyesi” kabul edilen öğretmenleri Ocağa çekmek,

        ç) Üniversite gençlik kuruluşları ile yakından ilgilenmek, gençliği maddi ve manevi yönden desteklemek, milli kültür, sanat, folklor, edebiyat, ahlâk ve turizm kollarında gençliğin enerjisinden yararlanmak,

        d)    Liseler kültür kolları ile yakından ilgilenmek ve Türk Ocağı gayeleri içinde beraber çalışmak,

        e)     Milli kültür, ahlâk, ekonomik ve sosyal davranışlar üzerinde okullar arası münazaralar, açık oturumlar temin etmek, müsamereler, konferanslar verdirmek,

        f)     Bütün Ocaklarla yakın ilişki kurmak,

        g)    Komünizmle mücadelenin her sınıf halk ve her eğitim mensubu için birinci ödev olduğu gerçeğini her vesile ile duyurmak,

        h)     İzmir’de bir Türk Musikisi Konservatuarı kurulmasına ait teşebbüsümüzü belediye nezdinde takip etmek,

        i)      Her cuma saat 20.30’da devam eden ve çok feyizli bir başarıya doğru giden konferans, sohbet, ikili çalışmalarına ara vermeden devam etmek,

        j)      Haftanın bir gecesini Sanat Gecesi, bir gecesini de Türk Ocaklılar arasında üstün kültür ve yönetim yeteneklerini geliştiren seminer çalışmalarına ayırmak,

        k)     Milletçe var olmak ve kudretle payidar olmak bilinci ile çalışmak.

         

        Bu ve buna benzer hizmetlerle Türk Ocağı’nın gayesi; Türk milletini sevmek ve ona hizmet etmektir.

         

         

        2-     Madde ve Paraya Bağlı Hizmetler

         

        a) Türk Ocağında verilen ve verilecek olan konferansları ve bunlara ait sohbet gecesi tenkitlerini cep kitapları halinde bastırmak,

        b) Türk Ocağı ruhunu benimseyen üniversiteli gençlere okul dışı toplantı, münazara, sohbet ve her türlü kültür hizmetlerinde toplanabilecekleri bir lokal açmak,

        c) Türk Ocağı ruhunu benimseyen imanlı doktorların bir arada çalışmalarını sağlamak için bir poliklinik binası temin etmek veya kiralamak. Bu vesile ile Türk Ocaklıların ve Ocağa gelen fakirlerin parasız muayene olmalarını sağlamak. Bu düşünce uygulamaya konulduğunda Türk Ocakları Hastanesinin nüvesini oluşturacaktır.

        ç) Buca Belediyesi ile yapılan anlaşmaya göre; Buca’da Türk Ocağı’na verilecek geniş arsada kurulacak bir kanser hastanesinin projelerini hazırlamak

        d) Türk Ocağı müzik ve temsil kollarını geliştirmek, bu kolları konser ve temsil verecek, kısmen gelir getirecek hale getirmek,

        e) Yeşilay ile birlikte kurulan Turizm Kolu’nu geliştirmek. Temin edilecek bir vasıta ile köylere ait sağlık ve sosyal hizmetler konusunda faydayı arttırmak, ilerde Türk Ocakları arası faaliyet ve yatırımları kolaylaştırmak,

        f) Donanma ve diğer milli hizmet yardımlarına daha çok ve Türk Ocağı’na layık bir şekilde katılmak,

        g) Sosyal Yardım Kolu kurmak ve her türlü sosyal yardım imkânlarını arttırmak,

        ğ) Bir öğrenci yurdu açmak, gençlerin eğitim çağında disiplin ve ahlak nizamı içinde yetişmelerini sağlamak,

        h) Geniş konferans salonunda her türlü müspet kültür hizmetleri ve bir yanında Türk Ocağı faaliyetlerini mümkün kılan bir okul (lise) binası temin etmek, şeklinde ifade edilen geleceğe yönelik planların, Ocağa gösterilecek teveccüh ve yardımlar sayesinde beş ve on yıllık planla ve gelecek yeni yönetim kurulunun yeni formül ve yönetimiyle gerçekleşebileceği belirtilmiştir.

         

        İzmir Türk Ocağı’nın geleceğe dönük planları arasında; kitap bastırmak, üniversite gençliğine lokal açmak, Türk Ocağı müzik, temsil ve turizm kollarını geliştirmek, sosyal yardım kolu kurmak gibi önerilerin yanı sıra; Türk Ocaklı doktorların bir araya geleceği poliklinik açmak, kanser hastanesi kurmak, öğrenci yurdu açmak, lise binası temin etmek gibi çok büyük bütçe gerektiren öneriler de yer almıştır. Günümüzde yaygınlaşan özel poliklinik ve hastane hizmetleri ile özel yurt ve okul hizmetleri dikkate alındığında, Türk Ocağı’nın ileriyi gören bir planlama yaptığı söylenebilir.

         

         

        İzmir Türk Ocağı’nın 1964-1965 Yılı Gelir ve Giderleri

         

         

        Gelirler

        Eski İdare Heyetinden Devreden     489,50 TL

        Türk Ocağı Merkezinden              5.000,00 TL

        Bağışlar                                                 3.611,93 TL

        Aidat                                                     1.158,00 TL

        Turizm Kolu Geliri                                      300,00 TL

        Toplam                                              10.5554,52 TL

        Giderler                                                  5.601,88 TL

        Gelecek Yıla Devir                                  4.552,46 TL

         

         

        Giderler

        Kira Giderleri                                          3.585,00 TL

        Bayram ve Anma Günleri İçin                      541,00 TL

        Konferans İçin Band                                  170,00 TL

        Mecmuaya Yardım                                     300,00 TL

        Turizm Kolu Giderleri                                  350,00 TL

        Su ve Elektrik                                            113,06 TL

        Matbaa ve Kırtasiye                                   240,00 TL

        Müteferrik                                                 302,82 TL

        Toplam                                                  5.601,88 TL

         

         

        Tahmini bütçede gelir ve giderler 74.4562,64 TL olarak hesaplanmıştır.

         

         

        Sonuç

         

        İzmir Türk Ocağı, 1914-1918 yılları arasında 500 konferans ve sohbet toplantısı gerçekleştirmiş ve o yıllarda “Konferansçı Kuruluş” olarak nitelendirilmiştir. İzmir Türk Ocağı Faaliyet Raporundan; 1960’lı yıllarda Ocakların bu özelliklerini devam ettirdiği anlaşılmaktadır.

         

         

        Geçmişte olduğu gibi, İzmir Türk Ocağı’nda önemli günleri ve milli bayramları anma ve kutlama toplantılarına devam edilmiştir.

         

         

        Gençlerin ve öğretmenlerin Ocak faaliyetlerine iştirakine önem verilmiştir.

         

        Ocak faaliyetleri arasında “komünizmle mücadele” fikrinin öne çıktığı, dini konuların önceki dönemlerden daha çok ele alındığı görülmektedir.

         

         

        Türk Ocağı’nın kuruluş amaçları arasında yer alan eğitim, sağlık ve ekonomik konuların; 1960’lı yıllarda da Ocakların çalışma alanlarını oluşturduğu görülmektedir. İlk dönemlerde doktorlar vasıtasıyla halka ve köylüye sağlık hizmeti götürme, dispanser açma fikri; 1960’lı yıllarda poliklinik açma veya hastane kurma projesine dönüşmüştür.

         

         

        İzmir Türk Ocağı’nın, Yeşilay Derneği ile birlikte Yeşilay Türk Ocağı Türk Turizm Kolu’nu kurması, turizmin geliştirilmesi konusunda projeler üretmesi, Belediye nezdinde Türk Musiki Konservatuarı kurulması girişimi, öğrenci yurdu, özel lise açılması hedefleri de önemlidir.

         

         

        İzmir Türk Ocağı tarafından 1964-1965 yıllarında gerçekleştirilen faaliyetler ve geleceğe dönük yapılan planlar; Türk Ocaklarının 1960’lı yıllardaki milliyetçi, yenilikçi ve sosyal kimliğini ortaya koymaktadır.

         

         


        


        

        [1] İbrahim Karaer, Türk Ocaklarının 1931 Yılında Feshi, Emlak, Alacak ve Borçlarının Tasfiyesi -Isparta İli Örneği- Türk Yurdu, sayı: 285, Mayıs 2001, s.73..


        

        [2] Rapor, 16 sayfa olup İzmir’de Karınca Matbaacılık Koll. Şirketinde basılmıştır. Basım tarihi yoktur. Milli Kütüphane 1965AD3800 numarada kayıtlıdır.


Türk Yurdu Ağustos 2013
Türk Yurdu Ağustos 2013
Ağustos 2013 - Yıl 102 - Sayı 312

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele