MİLLÎ MÜCADELEDE SİNOP GAZETESİ

Mayıs 2007 - Yıl 96 - Sayı 237

 

Mustafa Tatcı, Musa Yıldız ve Seyfettin Ünlü tarafından yayına hazırlanan Sinop Gazetesi’nin Tanıklığında Milli Mücadele[1] adlı çalışma, Milli Mücadele esnasında yayımlanan Sinop Gazetesi’nin çeviri metni ve tıpkıbasımından oluşmaktadır.

Kuvâ-yı Milliye sadece güç birliğinin değil, aynı zamanda gönül ve fikir birliğini de sembolize eder. Hiç kuşkusuz bu birliği kuran en önemli etkenlerin başında basın yayın gelir. Milli Mücadele döneminde de çıkan birçok dergi ve gazete millî birlik ve beraberlik fikrini doğmasına bir vesile olur. Bu hareket içinde, âdeta eli silah tutanlarla eli kalem tutanlar aynı safta yer alır. Bu noktada direnen yüreklerin öncülüğünü ise, Hukûk-ı Beşer Gazetesinin başyazarı Hasan Tahsin yapar. Bu noktada düşmana ilk kurşunu atanın bir gazeteci olması pek anlamlıdır. Hasan Tahsin, bir eline kalemi, diğerine ise silahı alır, ilk kurşunu attıktan sonra şehit edilir, fakat bu ilk kurşunun tutuşturduğu kıvılcım, millî birlik fikrine dönüşerek büyür ve bütün vatan sathına yayılır.

Harp dönemlerinde, millet şuuraltını topyekûn harekete geçirmek için basın yayın organlarının önemini bilen Mustafa Kemal Paşa da, 27 Kasım 1919 da Erzurum Heyet-i Merkeziyesine yolladığı bir yazıda, Türk halkının vakit kaybedilmeden Millî mücadele hareketinden haberdar edilmesi için gazete çıkarılmasının lüzûmunu vurgular. Bu ikaz neticesinde Sivas’ta İrâde-i Milliye ve Ankara’da Hâkimiyet-i Milliye gazeteleri neşredilir. Bunları haber kaynağı olarak desteklemek için de Anadolu Ajansı kurulur.

Aslında dönemin şartları düşünülürse bu çeşit çabalar oldukça önemlidir. Millî Mücadele yıllarında imkânsızlıklar içinde ancak kâğıt bulunduğu takdirde neşredilen ve at sırtında ilden ile taşınan basit matbaalarda basılan bu gazeteler, dünyadan, Türkiye'den ve özellikle cepheden haberler vererek, halkın harp hakkında malumatını artırıp, onu bilinçlendirir. Bu noktada yerel basın, düşman işgaline karşı başlatılan kutsal direnişin öncülüğüyle birlikte Millî Mücadelenin sözcülüğünü yapar, aynı zamanda İstanbul Hükûmeti tarafından desteklenen Kuvâ-yı Milliye'ya muhalif basına karşı da bir güç birliği oluşturur. Bu dönemde çıkan Millî Mücâdele sözcüsü durumundaki gazetelerden en önemlileri şunlardır:

Sinop Gazetesi aşağıdaki sayıların yayım tarihlerinden de anlaşılacağı gibi, bazı günlerde basılamaz, bazı günlerde de birden fazla yayımlanır. Araştırmacıların elinde, gazetenin baştan sona bütün sayılarını ihtiva eden bir koleksiyonu olmadığından gazetenin son sayısının yayım tarihini onlar da kesin olarak veremez.

“Sinop Gazetesi'nin 20 Eylül 1338–4 Teşrîn-i Evvel 1338 tarihleri arasında çıkan temin edebildiğimiz -yayınlanacak olan- 42 sayısı, tamamen Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Kuvâ-yı Milliye'nin ve Millî Mücâdelemizin tarihiyle ilgilidir. Bu iki tarih arasındaki 324, 328, 341, 347 numaralı nüshalar ele geçirilemediği için maalesef bu çalışmada bulunmaz. Yukarıda da belirtildiği gibi, araştırmalarımızda, Sinop Gazetesi'nin bu dönemine ait diğer sayılarını da bulamadık. Gazetenin bu çalışmada yayımlanan nüshaları, ne yazık ki kütüphanelerimizde mevcut değildir.” (s.2)

Sinop Gazetesi’nde, başta, Kuvâ-yı Milliye ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin icraatlarıyla ilgili haberler olmak üzere, Yunan, Rum, Ermeni, İngiliz, Fransız, İtalyan, Rus Orduları, çeteleri veya hükümetlerinin faaliyetleri konusunda da halk bilgilendirilir. Bunlarla birlikte Yunan Ordusunun, Rum ve Ermeni çetelerinin Anadolu'da yaptıkları tahribat ve tecavüzler içinde, romanlara hikâyelere, destanlara, senaryolara konu olacak yaşanmış pek çok olay da gazete sayfalarından nakledilir.

Sinop Gazetesi’nin Tanıklığında Milli Mücadele adlı çalışmada, gazetenin çeviri metni görsel malzemeyle de desteklenir. Eserin muhtelif sayfalarında kullanılan ve bir kısmı burada ilk defa gün ışığına çıkan 47 adet belge ve fotoğraf şüphesiz, Millî Mücâdele tarihi açısından son derece değerli ve önemlidir. Bu fotoğraflar başta Mustafa Kemâl Atatürk olmak üzere, Kazım Karabekir Paşa, Re’fet Paşa (Bele), Mîralây Kazım Özalp; Ali Fuad Cebesoy Paşa, Halide Edîb Hanım; Erzurumlu Kara Fatma; Yörük Ali Efe; Fransız 156. Tümeni Generali Dufieux; General Gouraud, Demirci Mehmet Efe gibi kişilere aittir. Bunların yanında Samsun, Amasya, Ankara, Antep, İstanbul, Mudanya gibi şehirlerden, İşgal kuvvetlerinden görüntülerle yazılı belge ve haritalar da bulunmaktadır. Bu fotoğraflar İstiklal Harbi’ne çeşitli açılardan ışık tutacak birer belgedir ve hiç kuşkusuz bundan sonra yapılacak araştırmalarla desteklendiğinde daha da anlam kazanacaktır. Bundan önce, kıymetli araştırmacı Necdet Sakaoğlu tarafından hazırlanan Millî Mücâdele Albümü (İstanbul 1998) içinde yayımlanan fotoğraflar ve kartpostallarla, çalışmada yer alan fotoğraflar birbirini tamamlar ve destekler mahiyettedir.

Bütün bu eksikliklerine rağmen Mustafa Tatcı, Musa Yıldız ve Seyfettin Ünlü tarafından hazırlanan Sinop Gazetesi’nin Tanıklığında Milli Mücadele adlı eser, Sinop Gazetesi’yle ilgili bir ön çalışma niteliğindedir. Hiç kuşkusuz bu eser gazetenin tam bir koleksiyonuna ulaşıldığı takdirde[1]  tamamlanacaktır. Yine de bu çalışma bugün bile Millî Mücadele tarihine ışık tutması yönüyle oldukça anlamlı ve bir o kadar da önemli bir arşiv belgesi niteliğindedir.

 

1  Mustafa Tatçı, Musa Yıldız, Seyfettin Ünlü, Sinop Gazetesi’nin Tanıklığında Milli Mücadele, İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Yayınları, İstanbul 2006

         


         

 


Türk Yurdu Mayıs 2007
Türk Yurdu Mayıs 2007
Mayıs 2007 - Yıl 96 - Sayı 237

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele