KAHARLI ALTAY ROMANI

Şubat 2008 - Yıl 97 - Sayı 246

Jaksılık Samiytulı, Kaharlı Altay, Ankara, 2007, 329 s. ISBN: 978-605-5988- 00-5   Tarihte genel kabul gören bir görüş, tarihi olayların 50 yıl sonra yazılabileceğidir. Gerçekten de önemli hadiseler, özellikle yakın tarihte vuku bulduysa, bu kadar bir zaman dilimi içinde ortaya çıkan belgeler, hatıratlar ve açılan arşivlerle netleşiyor, ayrıntılarıyla gün ışığına çıkıyor.  Gerçi bizim sizlere duyurmak istediğimiz yeni kitap bir tarih kitabi değil, romandır. Fakat uzun suren bir araştırmanın sonunda ortaya çıkmış ve bu konuda belki de en yetkin kalemle yazılmış bir tarihi roman.  Aslında roman her ne kadar belgelere dayalı olduğu iddia edilse bile, neticede romandır. Orada her yazılanı gerçek kabul edemeyiz. Ancak, Jaksılık Samiytoğlu'nun (Kazak Türkçesinde yazarın soyadı Samiytulı) Kaharlı Altay ismiyle çıkan Osman Batur hakkındaki romanı pek çok olayı tarihi gerçeklere bağlı olarak yazılmış. Yazarın pek çok belge ve bilgiden yararlandığı romandaki ayrıntılardan anlaşılıyor.  Bu sebeple romanın büyük bir çoğunluğu hayal mahsulü olmayıp tarihi gerçeklere dayalı olduğunu söyleyebiliriz. Yazarın Osman Batur hakkında bu kadar geniş bilgiye sahip olmasını, aradan geçen 50 yıla bağlıyoruz. O yüzden yazımızı tarihi araştırmalarındaki 50 yılın önemine vurgu yaparak başlamıştık. Mesela yine gecen sene İstanbul'da bu konuyla ilgili olarak Prof. Dr. Gülçin Candarlıoğlu'nun bir kitabı yayınlanmıştı. Candarlıoğlu, Osman Batur'un sağ kolu, diplomat ve keskin nişancı, Türkiye Kazaklarının önde gelen liderlerinden Nurgocay Bahadır ile yaptığı görüşmelerin sonucunda "Özgürlük Yolu Nurgocay Batur'un anılarıyla Osman Batur" isimli kitabında, birçok bilinmeyeni gün ışığına çıkarmıştı.  Bilgi ve belgeler ortaya çıktıkça, Çin Halk Cumhuriyeti'nde Osman Batur ile ilgili olumsuz yaklaşımlar da tartışmaya açılmış görünmektedir. Çin resmi tarih kitaplarında Osman Batur için yüklenen rejim karşıtı ifadelerin gerçeği ne kadar yansıttığı artık sorgulanıyor. Bazı tarih araştırmacıları, Osman Batur'un gerçekte Sovyet Rusya ve Çin'in Chang Kai Shek yönetimindeki Gomindang Hükümetine, özellikle zalim Urumçi Valisi Sheng Shi Sai'ya karsı mücadele ettiği ve son zamanlarında kendisine saldırdığı için Kızıl Ordu'ya karşı da savaşmak zorunda kaldığını ileri sürmektedirler. Bu sebeple, Çin'de Osman Batur'un aklanabileceği ifade edilmektedir. Bu tartışmaların sonucunun ne olacağını zaman gösterecektir.   Biz konumuza dönersek, Kaharlı Altay romanının yazarı Samiytoğlu bugüne kadar konuyla ilgili her türlü eseri okumuş ve zamanın gazete ve arşiv belgelerini gözden geçirmiş görünüyor.   Aksi halde, Çinceye çok iyi derecede vakıf ve Kazakistan'da yaşamakta olan Samiytoğlu'nun Osman Batur hakkında dört cilt roman yazması mümkün olmazdı. Türkçe baskısı elimize dün ulaşan eseri burada uzun uzadıya anlatacak değilim. Ancak su kadarını söyleyebilirim ki, romanda Osman Batur'un Urumçi'de İsa Yusuf Alptekin, Delilhan Canaltay ve diğer yetkililer tarafından törenle karşılanışı, Urumçi ABD Konsolosu Douglas Mackiernan'in Kızıllardan kaçırılışı, Alibek Hakim ve gençliğinde Hasan Oraltay'in Baturla görüşmesi, Osman Batur'un yakalanışı, sorgulanışı romanın önemli bölümlerini oluşturuyor. Burada satır aralarından yazarın gazete kupürlerinden, zamanın görgü tanıklarından istifade ettiği anlaşılıyor.  M. H. Kazakkızı diye rumuz kullanan çevirmenin 329 sayfalık kitaba büyük emek sarf ettiği fark ediliyor. Kendisini kutluyor, serinin bundan önceki 1, 2 ve 3. ciltlerini de Kazak Türkçesi'nden Türkiye Türkçesine kazandırmasını temenni ediyoruz. Kitabi Altay Kazaklarının yakın tarihine, özellikle efsanevi kahraman Osman Batur'un hayati ve mücadelesine meraklı olan herkese hararetle tavsiye ediyoruz.                                                                                                                         Abdulvahap KARA   *22 Ocak 2008’de Almatı’daki evinde kanserden vefat eden Jaksılık Samıytulı’ya rahmet diliyoruz. TÜRK YURDU

Türk Yurdu Şubat 2008
Türk Yurdu Şubat 2008
Şubat 2008 - Yıl 97 - Sayı 246

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele