İki Önemli Eser

Haziran 2009 - Yıl 98 - Sayı 262

Türk Kültüründe Bozkurt

 

 

         

        Üzerinde duracağımız ilk eser, Türk kültüründe Bozkurt /Altan Deliorman. İstanbul: Bayrak Basım-Yayım-Tanıtım, 2009. 124 s. (ISBN-978-975-7728-55-9) kimliği ile yayımlanmış. Türk kültüründe önemli bir yeri olan Bozkurt üzerine yapılan yeni ve farklı bir araştırma.

         

        22 bölüme ayrılan eser, Türk dünyasının en önemli simgelerinden biri olan Bozkurt’u bütün yönleri ile ele alıp irdeliyor ve konu ile ilgili özgün bilgiler sunuyor. Bu eseri okuyanlar, başka eser veya yazılara bakma gereği duymadan Bozkurt ile ilgili bütün bilgileri öz olarak öğrenebileceklerdir. Bölümlerin başlıkları konuyu, başka açıklamalara ihtiyaç duyurmaksızın ortaya koymaktadır: I. Giriş. II. Kurt nasıl bir hayvandır? III. “Türk destanlarında Bozkurt” Bu bölüm içinde ‘destan, efsane, mit’in tanımları yapıldıktan sonra ‘başlıca büyük destanlar’, destanların ‘oluşumu, özellikleri ve etkileri’ irdeleniyor; aynı bölümde Türk destanları hakkında da bilgi veren Deliorman, sırası ile Vusun ve Töles efsaneleri ile Oğuz Kağan Destanı’nı ve Bozkurt (Ergenekon) Efsanesi’ni açıklıyor. IV. Destanlardaki semboller. V. Destanlardaki kurt motifi ve tarihî gerçekler. VIBozkurt’un destanlardaki yeri. VII. Arkeolojik buluntularda Bozkurt. VIII. Yazıtlarda Bozkurt. Bu bölümde, Altın Köl yazıtı, Berge yazıtı ve Burgut yazıtı ile Orhun yazıtlarındaki kurt motifleri tanıtılıyor. IX. Türk klasik eserlerinde bozkurt. Bu bölümde de Irk Bitig, Kutadgu Bilig, Divanü Lûgati’t-Türk, Dede Korkut Kitabı ve Oğuzname’de yer alan Bozkurt veya kurt’ları anlatıyor. X. Kurt başlı bayraklar. XI. Astronomi ve kurt, XII. Bozkurt ‘totem’ mi ‘sembol’ mü? XIII. Türk boylarında Bozkurt. Bu bölümde Asya’da ve Avrupa’da yaşamış Türk boylarınca kullanılmış Bozkurt motifleri veriliyor. XIV. Bozkurt’un diğer kavimlerdeki belirtisi. Bölüm, Avrupa’da, Roma’da, Türkistan’da, Moğollar’da, Kızılderililer’de rastlanan Bozkurt belirtileri açıklanıyor. XV. Bozkurt’un Anadolu’daki izleri. XVI. Kurtla ilgili şahıs ve boy isimleri ve ünvanlar, XVII. Kurtla ilgili atasözleri ve deyimler. XVIIIBozkurt’un destanlardaki rolü. XIX.  ‘Cumhuriyet döneminde Bozkurt. XX. Sonuç. Bu bölümde, ‘ülkü ve millî ülkü’ üzerine özlü ve yetkin bilgilerin veriliyor. XXI. Yabancı dillerdeki Bozkurt’la ilgi başlıca kaynaklar. XXII. İndeks. Kitaptaki bilgiler resim, çizim ve fotoğraflardan oluşan örneklerle somutlaştırılmış. Her bölümün sonunda o bölüm ile ilgili “kaynakça” da veriliyor.

         

        Altan Deliorman alanında yetkin, değerli bir tarihçi ve üslûp ustası bir yazar. Kimilerine zor gelecek bu konuyu sevimli, büyük-küçük, yaşlı-genç herkesin kolayca okuyup anlayabileceği biçimde işlemiş ve yazmış. Eserin önemli bir özelliği de Bozkurt konusundaki birçok dağınık bilgiyi, ustalıkla bir araya getirmesi. Böylelikle Türk kültürünün en önemli simgelerinden biri olan Bozkurt’un okuyucuya derli toplu bir biçimde sunulması sağlanmış. Ayrıca Deliorman, günümüzde değişik vesilelerle yıpratılmağa çalışılan bu millî simgemizi gerçek kimliği bir kez daha ile gün ışığına çıkarmayı da başarmış. Ayrıca eser, Bayrak Basım-Yayım-Tanıtım’ın titiz ve özenli çalışmasıyla oldukça yanlışsız, güzel düzenlemeli olarak otaya çıkarılmış.      

          

        Bu güzel eseri her öğrenim düzeyindeki öğrencilerin, bütün aydınların okumalarında yarar olduğunu düşünüyorum. Edinmek için: 0212 531 87 48.

         

         

***

         

         

Uzaklara Balam

 

 

 

        Üzerinde duracağımız ikinci eser, Uzaklara Balam / Hızırbek Gayretullah. İstanbul: Toker Yayınları, 2009. 182 s. (ISBN 978-975-445-161-0) kimliği ile yayımlanmış. Tarihî gerçeklere de ışık tutan bir anı kitabı.

         

        1940 yılında Doğu Türkistan Manas İlçesi’nin Alankı Yaylasında doğan, çocukluk dönemini anayurdunda geçirdikten sonra, Komünist Çin’in yurtlarını işgal etmesi üzerine, 1949 yılında uzun, meşakkatli, tehlikelerle dolu bir yolculuktan sonra, ailesi ile birlikte Türkiye’ye göçen bir Kazak Türkü’nün göç anılarını yansıtan bir eser bu. Hızırbek Gayretullah, Tibet, Himalayalar, Hindistan ve Türkiye arasında yaşadığı olayları, çektiği sıkıntıları, karşılaştığı zorlukları, kendine özgü tarzı ile anlatıyor.

         

        Doğu Türkistan millî mücadelesinin önemli kişilerinden biri olan babası aracılığı ile tanıdığı millî önderleri ve ülkesi hakkında objektif bilgiler de sunan Gayretullah, göç yolları boyunca karşılaştıkları tehlikeleri, çektikleri çileleri, yitirdikleri yakınlarını, maddî ve manevî kayıplarını, 9 yaşındaki bir çocuğun saflığı içinde, bir abartma yapmaksızın anlatıyor. Hindistan’a kadar kimi zaman at, kimi zaman deve, hatta öküz sırtında, fakat çoklukla yaya olarak, zaman zaman açlık ve susuzluklara katlanılarak sürdürülen bu amansız yolculukta Taklamakan çölünün çakıllarının ve kumlarının, Himalayaların buzlu tepelerinin, onları çileden çıkaran kum fırtınalarının dehşetini yaşıyoruz. Hindistan’a ulaştıktan sonra da uzun süren bekleyişler, meşakkatli otobüs, tren ve gemi yolculukları… Bütün o çilelere ülkelerini saran komünizm ve emperyalizm dehşetinden kurtulmak, hür bir kardeş ülkeye, Türkiye’ye ulaşabilmek için katlanıldığını öğreniyoruz. 

          

        Bütün öğrenimlerini Türkiye’de tamamlayan Gayretullah, iş hayatına henüz lise öğrencisi iken, gazeteci olarak başlamış, bu işi değişik gazetelerde çalışarak yıllarca sürdürmüştür. Bu iş ona yazarlıkta bilgi, deneyim ve üslûp kazandırmıştır. Bundan dolayı, rahat okunan bir yazar niteliği kazanmıştır. Ayrıca, çocukluğunda kazandığı milliyetçi duyguları, Türkiye’de tanıdığı Türkçüleri okuyup dinleyerek bilince dönüşmüştür. Onun, doğduğu ve çocukluğunu yaşadığı yerleri ziyaret etmesi, orada hısım ve dostlarını araması, yaşayanları ile görüşmesi, ölmüşlerin kabirlerini ziyaret etmesi, meslek olarak seçtiği gazeteciliğin olduğu kadar, bilincinde yaşayan milliyetçilik duygusunun dürtüsü ile gerçekleşmiş olsa gerektir.

         

        Hızırbek Gayretullah’ın yazdıkları, aynı zamanda Doğu Türkistan’ın 1940’lardaki tarihine tarafsız bir bakış olarak da değerlendirilebilir. O, ülkesini yürekten seven ve bağımsızlığa kavuşması için çabalayan bir mücahittir. Kendisini bu niteliği ile de kutlamak gerektiğine inanıyorum.

         

        Anı ve tarih yazılarından hoşlanan Türk milliyetçileri Uzaklara Balam adlı bu anılar kitabını zevkle, fakat ibretle okuyacaklardır. Edinmek için 0212 528 77 83.    

         

         


Türk Yurdu Haziran 2009
Türk Yurdu Haziran 2009
Haziran 2009 - Yıl 98 - Sayı 262

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele