Karamağaralı Halûk Bey

Mart 2009 - Yıl 98 - Sayı 259

          Türk milliyetçiliğinin Ankara’daki önderlerindendi. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi öğrenciliği sırasında Türkçü düşünce, kuruluş ve eylemlerle ilgilenmeye başlamış, Ankara’daki Türkçü kuruluşlara yönetici ve/ya üye olarak katılmayı görev saymıştı. Bir bilim adamı olarak seçkinleşmenin yanında, Türkçü düşüncenin, eylemlerin ve kurumların hemen hepsinde oluşturucu, yönetici ve/ya öncü olarak yer alırdı. Türkçülüğün tarihini inceleyecek olanlar, onun adına da sıkça rastlayacak, onu rahmetle ve saygıyla anacaktır.

         

        ***

         

          Karamağaralı Osman Halûk Beğ, Yozgat’ın Karamağara köyünden göçüp 19. yüzyılın ortalarında Elazığ’a yerleşmiş bulunan bir ailenin çocuğu idi, Babası Tapu Grup Müdürü Yümnî bey, annesi Cemile hanımdır.  Babasının görevi dolayısıyla öğrenimi değişik şehirlerde gerçekleşti. 1923 yılında İzmir’de doğdu. İlk ve ortaokulları Bursa’da, liseyi Erzurum’da okudu. 1942’de Ankara’da girdiği Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin Arkeoloji Bölümü’nü 1946’da bitirdi.

         

          Çalışma hayatına 1946 yılında Ankara Etnografya Müzesi asistanı olarak başlayan Karamağaralı, orada Prof. Remzi Oğuz Arık’ın yanında çalıştı ve yetişti. 1949 yılında, yeni açılan A. Ü. İlâhiyat Fakültesi’ne profesör olan R.O. Arık’ın yanına geçmek için asistanlık sınavına girip kazandı. Fakat Arık Hoca’nın milletvekili adayı olarak görevden ayrılması üzerine mevcut Fakültenin yöneticileri Prof. Arık’ın milletvekili adayı olması üzerine onu asistanlığa almak istemediler. Hocası, milletvekili olduktan sonra konuyu, iki soru önergesi vererek TBMM’ne taşımak zorunda kaldı. Sonunda, 1951 yılında, Fakültesinin Türk ve İslâm Sanatları Tarihi Kürsüsünde görev aldı ve Prof. Dr. Suut Kemal Yetkin ile çalışmağa başladı. 18 Mayıs 1955’te “Anadolu’da Beylikler Devri ahşap minberleri” konulu tezi ile doktor oldu. 15 Kasım 1965’te de “Anadolu’da Moğol istilâsından sonra yapılan dinî mimarî eserlerinde görülen plân ve form özellikleri” konulu çalışması ile doçentliğe hak kazandı. Fakültesindeki dersleri yanında Konya’daki Yüksek İslâm Enstitüsü’nde de birkaç dönem İslâm Sanatları Tarihi dersleri verdi. 1967’de Beyhan Karamağaralı ile başlattığı, eski Ahlat şehrinin gün ışığına çıkarılmasını erekleyen Ahlat Kazısı’nı 1992’ye kadar sürdürdü. 1983 yılında Gazi Üniversitesi Mimarlık-Mühendislik Fakültesi Mimarlık Bölümü profesörlüğüne atandı. A.Ü. İlâhiyat Fakültesindeki derslerini de birkaç öğretim yılınca sürdürdü. 1990’da emekli olduktan sonra da Fakültesindeki yüksek lisans ve doktora derslerini vermeye devam etti.. Ayrıca, 1993-95’de Gazi Ü. Fen-Edebiyat Fakültesinin Sanat Tarihi Bölümünde lisans ve yüksek lisans, Niğde Üniversitesinde Sanat Tarihi dersleri okuttu. Emeklilik döneminin son yıllarını ağır hastalıklar ile pençeleşerek geçirdi. Sonunda 24 Ocak 2009 Perşembe günü uçmağa vardı. Cenazesi, 25 Ocak günü Cuma namazından sonra Karşıyaka Kabristanında vatan toprağına emanet edildi. Cenaze törenine, Ankara’dan ve Konya’dan gelen dostlarının, öğrencilerinin oluşturduğu kalabalık bir topluluk katıldı.       

            

        ***

         

          Karamağaralı Halûk Beğ, fakülte öğrenciliğinden başlayarak Türkçü eylemlerle yakından ilgilendi. Daima O tür eylemlerin içinde ve önünde yer aldı.

         

          1946’da Ankara’da kurulan Millî Oyunları Derleme ve Yayma Derneği’nin yöneticilerindendi. Onun yerini alan Türk Kültür Derneği’nin başkanlığını yürüttü (1947-1951). Bu derneğin kurucuları arasında olduğu Türk Milliyetçiler Derneği’nin de kurucu Genel Başkanlığını üstlendi (1951-52). Ayrıca Ülkücü Öğretmenler Derneği’nin Genel Merkez üyeliğinde bulunan Karamağaralı, başka birçok milliyetçi kuruluş ve eylemde de yöneticilik, yol göstericilik, öncülük ve önderlik yaptı. 1947 yılında 5 sayı çıkarılabilen Kür-Şad adlı Türkçü derginin de sahip ve yazı işleri müdürü idi.

         

          Karamağaralı’nın bu dernek çalışmaları yanında, katıldığı ve öncülük ettiği en önemli eylem de 27 Aralık 1947’de gerçekleştirilen “Komünizmi tel’in mitingi” idi. Millî Türk Talebe Birliği’nin düzenlediği ve Türk Kültür Derneği’nin de katıldığı bu mitingde on beş bin genç yer almıştı. Şimdiki Cebeci Stadyumunun yerinde olan Cebeci Çayırı’nda yapılan mitingden sonra gençler, daha sonra Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesine gelerek Rektör Şevket Aziz Kansu’nun makam odasına[1] girerek, o yıllarda Fakültenin Felsefe Bölümünde çörekleniş olan ve komünist olarak tanınan Behice Boran, Niyazi Berkes, Pertev Nailî Boratav, Adnan Cemgil gibi hocalar hakkında hiçbir işlem yapmayan rektörü istifa ettirdiler. Bu mitingden sonra gözaltına alınan gençlerden Karamağaralı Halûk, Sami Yavrucuk ve Ata Ogan mitingin sorumluları olarak mahkemeye verildiler ve uzun duruşmalardan sonra aklandılar.   

         

        ***

          Kendisi ile Türk Milliyetçiler Derneği Genel Başkanı olduğu 1951 yılında tanıştığım Karamağaralı ağabey, çok ciddî, titiz, disiplinli, yanlış ve savsaklamayı affetmez bir insandı. Şık giyinirdi. Başkaları üzerinde saygı ve sevgi uyandıran bir kişiliğe sahipti. Ülküdeşleri, dostları ve öğrencileri tarafından çok sevilirdi.

         

          Halûk ağabey iki kez evlendi. 1951’de evlendiği Cahide Çetin’den Türkân adlı, psikoloji yardımcı doçenti; 1965’te evlendiği meslekdeşi Beyhan Yörükân’dan Nakış adlı,  sanat tarihi doçenti olan birer kızı vardır.

         

          Halûk Hoca, son yıllarında yaptığımız iki ayrı telefon konuşmamızda, sonsuzluğa uğurladığımız Türkçü büyüklerimiz için dergilerde yazdığım ve bir bölümünü Tanıdığım ünlü Türkçüler (İstanbul: Ötüken, 2005) adlı kitapta topladığım yazılarla ilgili olarak, “Bakalım bana sıra ne zaman gelecek” demişti. Bu satırları o sözlerin hüznü içinde yazmağa çalıştım.

         

          Karamağaralı Hocamıza Allahtan rahmet, yakınlarına sabır dilerim.

         

             

         

        

            


        


        

        [1] O yıllarda Ankara Üniversitesi’nin Rektörlük birimleri DTCF’de idi.


Türk Yurdu Mart 2009
Türk Yurdu Mart 2009
Mart 2009 - Yıl 98 - Sayı 259

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele