Türk Birliğinin Geleceğine İnanan Bir Azerbaycan Aydını: Prof. Dr. Oruç Türksever

Ağustos 2015 - Yıl 104 - Sayı 336

         

        Toplumu ileriye götüren aydın tabakasına her zaman ciddi ihtiyaç olmuştur. Halkın aydını cesur, çalışkan ve kendi halkına yarar sağlamak için her türlü zorluğa katlanırsa o halkın hayat hakkı kendiliğinden sağlanıyor. Azerbaycan aydınlarının da zaman zaman kendi sözlerini kararlılıkla söylemesi, soydaşlarına destek olması, vatanın gelişmesi için ellerinden geleni esirgememesi sevindirici bir durumdur. Onların kaleme aldıkları kitaplar, makaleler, şiirler, bilimsel eserler vs. halkımızın gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

         

        Bu makalede biz, böyle aydınlardan biri olan Oruç İbrahimoğlu Türksever (Musayev) hakkında bilgi verip onu okuyucularımıza, özellikle Türkiye'den olan okuyucularımıza tanıtacağız. Çok zor ve emek dolu bir ömür süren Oruç Türksever, 1929 yılında Azerbaycan'ın Şemkir ilinin Deller Ceyir köyünde doğdu. "Hocaların hocası" olarak adlandırabileceğimiz Oruç Türksever, Azerbaycan'da en tanınmış ve eğitimli İngiliz ve Azerbaycan dili uzmanı, yaklaşık 35 yıl ortaokullar için İngiliz dili ders kitabı hazırlamış bir şahsiyettir. İlk olarak İngiliz dili ve Azerbaycan Türkçesinde karşılaştırmalı dil bilimi alanında “âlim” unvanını alan Oruç Hoca, böylece Azerbaycan'da karşılaştırmalı dil biliminin temelini attı.

         

        Böyle yüksek bilimsel ve pedagojik çalışmalara sahip olan Oruç Türksever’in bu alana girişinin tamamen tesadüfi olması ilgi çekicidir. Bu konuda şöyle demektedir: "Ben Tıp Enstitüsünde okuyordum. Orada iki ay okuduktan sonra 1949 yılında Azerbaycan Devlet Üniversitesine başvurdum ve sınavı geçemeyince tamamıyla tesadüfen belgelerimi Azerbaycan Devlet Yabancı Diller Eğitim Enstitüsüne (şimdiki Azerbaycan Diller Üniversitesi) verdim ve kabul edildim. Bu üniversiteyi 1953 yılında pekiyi derecelerle bitirdim.". Böylece Oruç Hoca’nın dil bilimi uzmanı olmasında ilk basamak geçilmiş oldu. O, eğitim aldığı sürede çok zeki bir öğrenci olarak yukarıların dikkatini çekti. Onun öğrenci iken Hüseyin Mehdi'nin "Abşeron" adlı romanını İngilizceye tercüme etmesi, büyük ilgi uyandırmış ve ülke genelinde birincilik ödülü almıştır. Ayrıca 1952 yılında, 6. sınıf İngiliz Dili Ders Kitabı’ndaki hatalar hakkında yazdığı eleştirel notlar, Azerbaycan'ın ünlü yazarı Gılman İlkin’in hoşuna gider ve bundan dolayı yazara 600 Manat ödül verilir.

         

        Tesadüfler, Oruç Türksever’in hayatında birkaç defa önemli rol oynadı. Üniversiteyi bitirdikten sonra eyalete gönderilen Oruç Bey, yine yazar Gılman İlkin’in müdahalesi ve kendi yeteneği sayesinde Bakü'de kalır. Bitirdiği Azerbaycan Devlet Yabancı Diller Pedagoji Enstitüsünde 1956 yılında doktoraya başlıyor. O dönemden 2011 yılına kadar, Oruç Türksever’in özel ve bilimsel faaliyetlerinin büyük bir kısmının bu üniversiteyle ilgili olması dikkat çekicidir. Oruç Türksever, bu Enstitüde yedi yıl rektör yardımcılığı, yirmi beş yıl İngiliz Dili Grameri bölümü başkanlığı yapmıştır.

         

        1960 yılında, "İngiliz ve Azerbaycan Dilindeki Cümlelerde Sözcüklerin Sırası" adlı bilimsel çalışmasını bitirerek “genç âlim” statüsünü kazanmıştır. Kitapları ve eğitim faaliyetlerinden dolayı 1985 yılında, o zamanlar Sovyetler Birliği'nin başkenti olan Moskova'da profesör, 1998 yılında Bağımsız Azerbaycan Âlimler Konseyinin kararıyla “bilimler doktoru” unvanını almıştır.

         

        Daha önce okumasına rağmen ikinci kez, 1957-1964 yıllarında, Bakü Devlet Üniversitesinde Azerbaycan Dili ve Edebiyatı Mesleki Yüksek Eğitimi programını almıştır.

         

        Çok sayıda bilimsel makalenin yazarı olan Oruç Türksever’in kitapları İngilizce ve Azerbaycan Türkçesinde karşılaştırmalı olarak öğrenmek isteyen kişiler için vazgeçilmez kaynaktır. Onun 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11. sınıflar için yazdığı kitaplar, bu kitapların eğitimine göre öğretmenler için hazırladığı yardımcı kaynaklar, "İngiliz ve Azerbaycan Dilindeki Cümlelerde Sözcüklerin Sırası", dört kez basılmış "İngiliz Dilinin Grameri", "Azerbaycan-İngiliz", "İngiliz-Azerbaycan" dilinde olan sözlükleri en çok bilinen eserleridir. Bu sözlükler ABD, İngiltere, Türkiye, Japonya, Fransa, İran gibi birçok ülke yayımlamış; Azerbaycan ve İngiliz dilini öğrenenler için güvenilir kaynak olmuştur. Oruç Hoca’nın sözlüklerinin Ankara’da basıldığını da belirtmek gerekir.

         

        Oruç Türksever’in bilimsel faaliyetleri, bir grup genç âlimin, binlerce öğrencinin İngiliz dilini ve Azerbaycan Türkçesini mükemmel şekilde öğrenmesine vesile olmuştur. Gençlik yıllarını geride bırakmasına rağmen Oruç Hoca, bugün de gençlik enerjisi ve hevesiyle çalışmaya devam ediyor. 2013 yılından beri Azerbaycan Millî Bilimler Akademisi Dilcilik Enstitüsünde şube müdürü olarak çalışan Oruç Türksever, hâlihazırda "Azerbaycan Dilinin İşlevsel Açıklamalı Sözlüğü", "Azerbaycan Ve İngiliz Dilinin Mukayeseli Grameri", "İngilizce-Azerice Kısa Sözlük" adlı kitapların üzerinde yoğun emek sarf etmektedir. Oruç Hoca’nın, Azerbaycan Türkçesinin saflığı uğruna verdiği mücadele çokları için örnek olabilir.

         

        1958 yılında evlenen Oruç Bey, aynı zamanda örnek bir aile reisidir. Onun iki oğlu, bir kızı, beş torunu, iki torunun çocuğu vardır. Evlatlarının her birine yüksek eğitim ve terbiye veren Oruç Türksever, baba ve dede olmanın mutluluğunu yaşıyor.

         

        Âlimi bizim için değerli kılan bir başka husus ise onun bir Türk milliyetçisi olmasıdır. Onun söylediğine göre babasının Sovyet Hükûmeti tarafından kurşuna dizilmesi, büyük kardeşinin Sovyetler zamanında gizlice Türkiye radyosunu dinlemesi, onun milliyetçiliğinde büyük rol oynamıştır. 1991 yılında Sovyetler dağıldıktan sonra "Oruç Musayev" imzasını "Oruç Türksever" olarak değiştiren âlim, 2010 yılında gerçekleştirilen “Dünya Türklerinin Dayanışma Günü” düşüncesinin yazarıdır. Bugüne kadar evindeki Muhammed Emin Resulzade ve Mustafa Kemal Atatürk'ün resimlerini, Azerbaycan ve Türkiye bayraklarını misafirlerine gururla gösteren Oruç Türksever’in, biz ayrılırken söylediği son sözler şunlar oldu: "Ben gurur duyuyorum, Türk milletinin temsilcisiyim. Bir Türk milliyetçisi olarak Türk Dünyasının birliğine ve geleceğine inanıyorum. Tanrı'dan en büyük arzum Türk devletlerinin, Azerbaycan'la Türkiye'nin birliğinin sürekli olmasıdır.".

         


Türk Yurdu Ağustos 2015
Türk Yurdu Ağustos 2015
Ağustos 2015 - Yıl 104 - Sayı 336

Basılı: 10 TL

E-Dergi: Ücretsiz

Sayının Makaleleri İncele